Hastalıklar ve Tedaviler

Uyku Apnesi Neden Olur? Uyku Apnesi Belirtileri ve Tedavisi

Uyku apnesi günümüzde önemli bir hastalık olarak kabul gören ve tedavi edilmediği taktirde ölüme sebep olabilen bir hastalıktır

Uyku apnesi sendromu nedir?

Uyku apnesi, apne olarak da bilinir. Uyku apnesi, uyku esnasında tekrarlayan nefes durmaları ile kendini belli eden, oksijende kan düşmesine ve uykunun bölünmesine neden olan, ani ölüm riski taşıyan ciddi bir bozukluktur. Bazı insanlarda uyuma esnasında nedeni tam olarak bilinmeyen üst hava yollarında tıkanma, sinir sistemindeki bir problem ve hava yollarındaki daralma gibi faktörler uyku apnesine sebep olur.

Uyku apnesi günümüzde önemli bir sağlık sorunu olarak kabul gören ve tedavi edilmediği taktirde ölüme sebep olabilen bir durumdur. Hastalığın bu kadar ciddi oluşu halk arasında çok fazla bilinmemektedir. Uyku apnesi kadınların %2’sinde, erkelerin %4’ünde görülmektedir. Bu bozukluk bu kadar sık görülmesine rağmen horlama şikayeti önemsenmez ve uyku apnesi sorunu olanların %90’ında tanı konulamaz. Uyku bozukluklarının en önemlisi olan uyku apnesi sendromu, uyku sırasında ölüme neden olabilen, erken tanı ve uygun tedavi ile düzeltilebilen bir hastalık olup tedavisi geciktirilmemelidir.

Uyku apnesi tipleri ve nedenleri

Uyku apnesinin üç temel türü mevcuttur. Tıkayıcı şekilde olan (obstrüktif) uyku apnesi, merkezi (beyindeki solunum merkezine bağlı) olan uyku apnesi ve bu iki türün karışımı olan (mix tür) uyku apnesi türleridir. Yapılan çalışmalarda hastaların %84’ünde tıkayıcı uyku apnesi, %1’inde merkezi uyku apnesi ve %15’inde ise mix tür uyku apnesi görüldüğü ortaya çıkmıştır.

Obstrüktif veya tıkayıcı tip uyku apnesi (OUA) neden olur? Tıkayıcı tip uyku apnesi en sık görülen apne tipidir ve her cinste ve her yaşta görülebilse de, özellikle orta yaş erkeklerde ve kilo problemi olanlarda daha sıktır. Nedeni yumuşak damak kaslarının normalden fazla gevşemesidir ve buna bağlı olarak da solunum yolu tıkanır. Tıkayıcı tip uyku apnesi büyümüş bademcik (tonsil) ve geniz eti nedeni ile de olabilir.

Merkezi tip uyku apnesi (MUA) neden olur? Merkezi uyku apnesinde göğüs ve diyafram kasları kısa bir süre çalışmadığı için solunum durur. Bu durum genellikle sinir sisteminin, beyin sapı ensefaliti gibi birçok hastalığa bağlı olarak solunum kontrolünün bozulmasından kaynaklanır. MUA, bazı nöromusküler hastalıkları veya kalp yetmezliği bulunan kişilerde de görülebilir. MUA’nın tedavisi altta yatan nedenin düzeltilmesi ile olur.

Mix tip uyku apnesi ise hem merkezi tip uyku apnesine neden olan faktörler hem de tıkayıcı tip uyku apnesine neden olan faktörleri veya bu faktörlerden bazılarını içerir.

Uyku apnesi sendromu belirtileri

Obstrüktif tip uyku apnesi belirtileri: Tıkanma horlamaya sebep olur. Tam tıkanma olduğunda ise solunum durur ve bu tür bir durumda da solunumun tekrar başlaması için beyin uyarılır, kişi nefes alamaz ve kısa süreliğine uyanabilir. Tıkayıcı tip uyku apnesi olan kişiler geceleri yaşadıkları sıkıntıların hiç birini fark edemeyebilirler fakat gündüzleri hep uykulu olurlar.

Uyku apnesinin genel belirtileri: Uzun süredir devam eden yüksek gürültülü horlama, gün içinde aşırı uyku hali, yakınları tarafından fark edilen uykuda nefes durması, yorgun ve dinlenemeden uyanma, sabahları baş ağrısı, geceleri boğulma hissi ve çarpıntı ile uyanma, halsizlik, gece sık tuvalete kalkma, depresyon ve sinirlilik durumları gibi belirtiler uyku apnesi sorunu olan kişilerde görülen genel belirtilerdir.

Uyku apnesi belirtileri

 

Uyku apnesi sendromu teşhisi

Uyku apnesi tanısı uyku laboratuvarında bir gece yatarak ve polisomnografi denilen işlemin yapılması ile konur. Polisomnografi, hastanın uyku sırasında solunum hareketleri, oksijen değerleri, kalp atım hızı takiplerini ve uyku evrelerinin süresini, kalitesini değerlendirmek için alınan EEG kayıtlarıdır.

Polisomnografi hastalığın tanınması, şiddetinin derecelendirilmesi ve tedavi seçeneklerinin planlanmasında yardımcı bir tetkiktir. Kulak burun boğaz uzmanı tarafından yapılan üst solunum yolu muayenesi tanıda önemlidir. Hastanın ve hastalığın durumuna göre nöroloji ve diğer branşlardan da destek gerekebilir.

Uyku apnesi tedavisinde cerrahi dışı yöntemler (konservatif tedavi) nedir?

Uyku apnesi, tanısı konulduktan sonra cerrahi ya da cerrahi dışı tedaviler ile genellikle bu durum tedavi edilebilir. Uyku apnesi tedavisinde öncelikle cerrahi dışı tedavi yöntemleri uygulanır. Uyku apnesi sendromu tedavisinde davranış değişiklikleri, diş uygulamaları ve devamlı pozitif basınçlı hava yolu cihazı (CPAP) tedavisi, ilaç tedavisi ve cerrahi tedavi yöntemleri gibi tedaviler uygulanır.

Uyku apnesin tedavisinde davranış değişiklikleri nedir? Uyuma pozisyonunu değiştirme (yan ya da yüzüstü uyuma), uyuma ortamını değiştirme (yatak, ışık düzeyi ve sıcaklık derecesi), vücut yağını azaltmak (%10 kilo vermek uyku apnesi sendromunu %25 azaltır).

Uyku apnesi tedavisinde diş uygulamaları nedir? Alt çeneyi ileri iten ya da başka türlü hava yolunu açan diş uygulamaları hafif ve orta dereceli uyku apnesi sendromu tedavisinde uygun bir seçenektir ve ortalama diş uygulamaları uyku apnesi tedavisinde %75 oranında iyileşme sağlar.

Uyku apnesi tedavisinde devamlı pozitif basınçlı hava yolu chazı (CPAP) nedir? Her düzeydeki uyku apnesi için en uygun cerrahi dışı tedavi yöntemidir. Bu yöntem, uyurken dokuları tutarak hava yolu açıklığını sağlayabilmek için hava basıncını kullanır. Anket ve objektif testlerde ölçülebilen uyuklama halinde azalma sağlar. Testler esnasında bilişsel fonksiyonlarda ilerleme sağlar.

Uyku apnesi tedavisinde ilaç tedavisi nedir? Uyku apnesi sendromu için alınan herhangi bir ilaç Federal Havacılık Kurulu (FAA) tarafından onaylı olmalıdır. Uyku apnesi tedavisinde steroidli burun spreyleri faydalı olabilir.

Uyku apnesinde önlemler

Uyku apnesi için cerrahi tedavi yöntemleri

Uyku apnesi tedavisinde uygulanan cerrahi yöntemler çok fazla başarı sağlamayan ağrılı yöntemlerdir.

  • Damak implantları: Damağı sertleştirerek damağın çökmesini engeller.
  • Uvulopalatofaringoplasti: Damağın, bademciklerin ve farinksin (yutak) çökmesini önler.
  • Dil küçültme operasyonu: Dil tabanının büyüklüğü azaltılır.
  • Genioglosus’un ileri alınması işlemi: Dil ileri çekilerek hava yolu genişletilir. Bunlar gibi yöntemler uyku apnesi tedavisinde uygulanan cerrahi yöntemlerdir.

Uyku apnesinin neden olduğu hastalıklar (komplikasyonlar)

  • Uyku apnesi olan kişi gece boyu uyumasına rağmen kendini uykusuz ve dinlenmemiş hisseder.
  • Gün içerisinde boş kaldığı durumlarda uyuklar ve gün boyu uyuklama hissi ile günü bitirir.
  • Hafıza ve konsantrasyon sorunları yaşar.
  • Yorgunluktan dolayı kaza yapma riski yüksek olur.
  • Uyku apnesi, şeker hastalığı, horlama, kalp büyümesi, kalp krizi, yüksek tansiyon, inme, sık idrara çıkma, uykuda aşırı terleme, uykusuzluk ve huzursuz uyku, pulmoner hipertansiyon, depresyon, mide yanması gibi ciddi hastalıklara veya komplikasyonlara da yol açabilir.

Benzer sağlık yazıları

  1. Çocuklarda uyku apnesi neden olur
  2. Polisomnografi nedir ve ne için yapılır
  3. Uyku bozuklukları neden olur
  4. Narkolepsi nedenleri ve tedavisi
  5. Nefes darlığı yapan hastalıklar

Yorum Yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Popüler Konular

Üste Git