Hastalıklar ve Tedaviler

Spazmodik Tortikollis (Servikal Distoni) Nedir ve Neden Olur?

Spazmodik tortikollisler etyolojik açıdan, idiyopatik ve sekonder olmak üzere ikiye ayrılırlar.

Spazmodik tortikollis, boyun ve omuz kaslarını etkileyen, tekrarlayıcı özellikte, boyunun istemsiz bir şekilde sola, sağa, yukarıya ve/veya aşağıya dönmesine neden olan aşırı derecede ağrılı bir kronik hareket bozukluğudur. Bu duruma ayrıca “servikal distoni” denir. Bozukluğun nedeni çoğu hastada idiyopatiktir. Az sayıda hastada, başka bir bozukluk ya da hastalık söz konusudur.

Spazmodik tortikollis – servikal distoni nedenleri

Spazmodik tortikollisler (servikal distoni) etyolojik açıdan, idiyopatik ve sekonder olmak üzere ikiye ayrılırlar.

Primer (idiyopatik) servikal distoni: Spazmodik tortikollis santral sinir sisteminde yapısal bozukluk yoksa “idiyopatik” olarak sınıflandırılır ve çoğu hasta bu grupta yer alır. Çalışmalar, idiyopatik servikal distoninin kalıtsal (genetik) özelliğinin de olduğunu göstermektedir.

Sekonder (ikincil) servikal distoni: Yapısal, travmatik, metabolik veya ilaçlara bağlı sebepler anormal boyun hareketlerine yol açtığında “sekonder” spazmodik tortikollis olarak tanımlanır. Travma, bazı ilaçların kullanımı (antipsikotikler, antiemetikler, antiepileptikler, antidepresanlar, dekonjestanlar, ekspektoranlar, antipiretikler ve benzeri) en sık sekonder servikal distoni nedenleri arasındadır.

Yapısal sekonder servikal distoni (spazmodik tortikollis) nedenlerini sıralayacak olursak;

  • Perinatal (doğum sırasında) serebral yaralanma
  • Serebrovasküler hastalıklar
  • Atlantoaksiyel dislokasyon
  • Servikal fraktür (boyun kısmında oluşan kırıklar)
  • Dejeneratif disk
  • Osteomiyelit
  • Klippel-Feil sendromu
  • Servikal kasların fibrozisi
  • Akut konjenital tortikollis
  • Postradyasyon (radyasyon tedavisine bağlı) fibrozis
  • Akut katı boyun
  • Farenjit
  • Ağrılı lenfadenopati
  • Adenit
  • Vestibülooküler disfonksiyon
  • Posterior fossa tümörü
  • Arnold-Chiari sendromu
  • 3. ventrikül kisti
  • Nistagmus
  • Sandifer sendromu
  • Spinal kord tümörü
  • Ekstraoküler kas felçleri
  • Spasmus nutans
  • Fokal nöbetler.

Spazmodik tortikollis – servikal distoni belirtileri

Servikal distonili hastaların günlük yaşam aktivitelerinde zorluklar yaşanabilir. Bu durum başın dönmesine (tortikollis), boyun fleksiyonuna veya ekstansiyonuna, başın yana yatmasına neden olabilir. Bu klinik formlar tek başına olabileceği gibi, birlikte de görülebilir. Servikal distoniye baş ve el titremesi, kas hipertrofisi, boyun ağrısı eşlik edebilir. Hastaların %70-80 gibi oranında boyun ağrısı mevcuttur. Ağrı aralıklı ya da süreklidir.

İdiyopatik servikal distoni tipik olarak ani başlangıçlıdır. Hastalar sıklıkla boyunlarının çekmesinden veya başlarının istemsiz dönmesinden yakınırlar. Semptomlar ortalama 3 ile 5 yıl arasında en üst düzeye ulaşır. Bu evreden sonra semptomlar stabil seyreder. Yakınmalar stabil hale geldikten sonra bazı hastalarda kendiliğinden gerileme olabilir. Ancak bu gerileme kısa süreli ve tam değildir. Hastaların çoğunda 5 yıl içinde nüks (tekrarlama) görülür. Olguların 1/3’ünde komşu bölgelere yayılım söz konusudur.

Servikal distoni belirtileri stres, yorgunluk, aktivite gibi durumlar ile artış gösterirken, uyku, gevşeme ve sırtüstü yatma ile azalır.

Spazmodik tortikollis – servikal distoni teşhisi

Servikal distoni tanısı hastanın öyküsü ve klinik muayene bulguları  ile konulur. Başka aile bireylerinde de distoni öyküsü olabilir. Bu duruma kraniyal distoni, blefarospazm, bruksizm gibi diğer hareket bozuklukları eşlik edebilir.

Servikal distoninin şiddetini değerlendirmede en sık kullanılan test Toronto Western Spasmodic Torticollis Derecelendirme Ölçeği (TWSTRS)’dir. TWSTRS’de üç ölçek vardır; tortikollis şiddeti ölçeği, sakatlık ölçeği ve ağrı slakası. Bu ölçekler spazmodik tortikollisin şiddetini, acısını ve genel yaşam tarzını belirlemek için kullanılır.

Servikal distoni idiyopatik olabilir, ancak altta yatan başka bir problemin olup olmadığını ayırt etmek için tüm hastalarda kraniyal ve servikal MRG incelemesi yapılması oldukça önemlidir.

Spazmodik tortikollis – servikal distoni tedavisi

Servikal distoni (spazmodik tortikollis) için birçok tedavi uygulansa da, halen kesin bir tedavisi yoktur. Çeşitli oral farmakoterapötik tedaviler uygulanmakla birlikte hastaların bu tedavilerden fayda görme oranı değişiklik gösterir. Oral farmakoterapi özellikle botulinum toksini tedavisine direnç gösteren hastalarda yerini korumaktadır. Botulinum toksini tedavisi ile bazı ilaçların kombine olarak kullanılması bazı hastalarda ciddi yarar sağlayabilir.

Oral farmakoterapi ve botulinum toksini tedavisine yeterli yanıtı vermeyen hastalara periferik ve santral stereotaktik cerrahi uygulanabilir. Periferik cerahide ve santral stereotaktik cerrahide çeşitli teknikler uygulanabilmektedir. Bu ameliyatların başarı oranları bazı verilere göre iyi olmakla birlikte, yüksek komplikasyon oranlarından dolayı cerrahi uygulanacak hasta seçimi önem taşımaktadır.

Servikal distoni için en yaygın tedavi, botulinum toksini tip A (BTX-A) tedavisidir.

Servikal distoni için fizik tedavi yöntemleri de uygulanabilmektedir. Fizik tedavide uygulanan germe ve kuvvetlendirme egzersizleri tortikollisin yönetiminde önemli rol oynamaktadır. Fizik tedavi ve botulinum toksini enjeksiyonlarından oldukça iyi sonuçlar alınabilir. Bu nedenle fizik tedavi ve botulinum toksini kombine olarak da uygulanabilir.

Benzer sağlık yazıları

  1. Tortikollis nedir ve neden olur
  2. Kısa boyun hastalığı neden olur
  3. Boyun ağrısı neden olur
  4. Boyun düzleşmesi neden olur
  5. Baş-boyun tümörlerinin belirtileri

Yorum Yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Popüler Konular

Üste Git