Bulaşıcı Hastalıklar ve Tedavileri

Pandemi Nedir? Pandemi Ne Demek? Tarihteki Pandemik (Salgın) Hastalıklar

Pandemi, büyük bir coğrafik alanda etkili olan, popülasyonun büyük oranını etkileyen hastalıklar (genellikle bulaşıcı hastalıklar) için kullanılan tıbbi terimdir (yaygın epidemi).

TARİHİ PANDEMİ ve EPİDEMİLER

  • Kara veba – kara ölüm: 1347-1351 yılları arasında Avrupa’da büyük yıkıma yol açan salgındır).
  • Kolera: İlk kolera pandemisi 1817-1824 yılları arasında Kalküta çevresinde oluşmuş ve Güneydoğu Asya, Ortadoğu, Doğu Afrika ve Akdeniz kıyılarına kadar yayılmış bir salgın hastalıktır.
  • İspanyol gribi ya da İspanyol nezlesi: 1918-1920 yılları arasında H1N1 virüsünün ölümcül bir alt türünün neden olduğu grip salgınıdır.
  • Hong Kong gribi: 1968-1969 yılları arasında dünya genelinde yaklaşık bir milyon insanın ölümüne neden olan 2. kategoriye ait grip salgınıdır.
  • Domuz gribi: Grip virüsünün yeni bir şekli ile Nisan 2009 yılında yayılmaya başlayan bir grip salgınıdır. Virüsün bu türüne genel olarak domuz gribi denilse de, bazı otoriteler Meksika gribi, domuz merkezli grip, Kuzey Amerika gribi ve H1N1 gribi de denilmektedir.
  • Pandemik influenza A: 2009 yılında ortaya çıkan influenza A farklı coğrafik bölgelerde, farklı zaman aralığında ve farklı etkilenmelere neden olmuştur.
  • Kuş gribi (avian influenza, tavuk vebası, Pestis avium, Bird flu): Virüs kaynaklı ölümcül bir hayvan hastalığıdır. Virüsü H5N1 adındaki türü insanları da öldürebilir. Kuş gribi 20. yüzyılda 9-39 yıl arayla antijenik sapma sonucu ortaya çıkan yeni virüs alt tiplerine 4 ya da 5 grip pandemisi olmuştur. 1918-1919 yılları arasındaki H1N1 pandemisinin 40-50 milyon insanın ölümüne neden olduğu tahmin edilmektedir.
  • Ebola: Aralık 2013’de Gine’de başlayıp Liberya, Sierra Leone başta olmak üzere Batı Afrika ülkelerinde salgına neden olan ve Haziran 2016’da sona eren Ebola kanamalı ateşi salgınıdır.

Tifo: Dünyada her yıl 21 milyon civarında tifo vakası görülebilmektedir.

 

HIV/AIDS: AIDS küresel bir pandemidir. 2014 yılı itibariyle, dünyada yaklaşık 36.9 milyon insan HIV (insan immün yetmezlik virüsü)’ne sahiptir. 2005 yılında 2.2 milyon, 2010 yılında ise 1.8 milyon insanın AIDS hastalığından yaşamını yitirdiği bilinmektedir.

 

Korona virüs hastalığı (Covid 19): Korona virüs hastalığı 2019 pandemisi Aralık 2019’da başlayan ve kısa sürede Avrupa, Kuzey Amerika ve Asya-pasifik’te bulunan çeşitli ülkelere yayılan salgın, 11 Mart 2020’de Dünya Sağlık Örgütü tarafından pandemi ilan edilmiştir.

TARİHTEKİ DİĞER SALGIN HASTALIKLAR

  • Zika virüsü: İlk kez 1947 yılında Rhesus maymunlarında, 1952 yılında ise insanlarda saptanan Zika virüsü Afrika, Asya, Pasifik ve Amerika kıtalarında yaptığı salgınlarla ortaya çıkan “Emerging” hastalık etkenleri arasında tarihteki yerini almıştır. Zika virüsü yakın tarihte 2015’in Nisan ayında Brezilya’da başlayarak Güney Amerika, Orta Amerika, Meksika ve Karayipler’e yayılmıştır.

    Norovirüsler: Dünya genelindeki akut non-bakteriyel gastroenteritlerin en yaygın nedenlerindendir. Norovirüsler (NoV), ilk kez 1968 yılında Amerika’nın Ohio eyaletine bağlı Norwalk’ta ortaya çıkan ve akut gastroenteritis bulgularıyla seyreden bir salgından dört yıl sonra identifiye edilmiştir.  NoV akut gastroenteritleri, gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde ve her yaş grubundan insanda görülmektedir. Daha az sıklıkta sporadik, çoğunlukla da epidemik olarak bazı durumlarda ise pandemik olarak yayılabilmektedir.

  • Şiddetli akut solunum yolu sendromu (SARS): İnsanları etkileyen şiddetli akut solunum yolu sendromu koronavirüsünün (SARS-CoV) neden olduğu solunum yolu sendromudur. Kasım 2002 ve Temmuz 2003 tarihleri arasında Hong Kong’da başlayan SARS salgını neredeyse pandemik hastalık haline gelmiş ve dünya genelinde 8422 vaka ve 916 ölüm sayısına neden olduğu bilinmektedir.

    Orta Doğu Solunum Sendromu (MERS): Bir koronavirüs enfeksiyonudur. Bu hastalığa yakalanan kişilerin yaklaşık %35-40 yaşamını yitirmektedir. Bazı vakalar hastalığı hafif belirtilerle atlatabilir. İlk olarak 2012 yılında Suudi Arabistan’da tespit edilmiştir. Eylül 2015 tarihi itibariyle Dünya Sağlık Örgütüne 26 ülkeden 1589 kesin MERS vaka, 567 ölüm bildirilmiştir.

    Benzer Konularımız

  1. Bulaşıcı Hastalık Nedir
  2. Okullarda Bulaşan Hastalıklar
  3. En Çok Ölüme Neden Olan Hastalıklar
  4. Virüs Nedir

 

Yorum Yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Popüler Konular

Üste Git