Doku Hastalıkları

Kist Nedir ve Neden Olur? Kist Türleri Nelerdir?

Kist, sıvı ya da yarı sıvı materyal içeren anormal fakat genellikle zararsız kitle veya şişliktir. Kistler vücut organlarında ve dokularında ortaya çıkabilirler.

Kist nedir?

Kist, sıvı ya da yarı sıvı materyal içeren anormal fakat genellikle zararsız kitle veya şişliktir. Kistler vücut organlarında ve dokularında ortaya çıkabilirler.

Kist türleri

Çok çeşitli kist türleri vardır.

  • Dermoid (sebase) kistler
  • Over kistleri
  • Meme kistleri
  • Baker kisti
  • Mezenterik kist
  • Böbrek kistleri
  • Pankreas kistleri
  • Koledok kistleri
  • Beyin kistleri
  • Kemik kistleri
  • Çikolata kisti
  • Ganglion kisti
  • Bartolin kisti
  • Kist hidatik gibi amip benzeri hastalıklar nedeni ile parazitlerin etrafında oluşan kist türleri vardır.

Beden dokularının fonksiyonlarını engel olduklarında kistler cerrahi olarak çıkarılır.

Dermoid (sebase) kist belirtileri ve tedavisi

Dermoid kist nedir? Dermoid kistin hücre yapısı derininkine benzeyen kansersiz tümördür. Bu oluşum kılları, ter bezlerini ve sebasöz bezleri gibi vücut sistemlerini etkileyebilir. Ayrıca bu kistler yer yer kıkırdak dokuyu, kemikleri ve bazen de dişleri de etkileyebilir.

Dermoid kist belirtileri: Dermoid kistler vücudun farklı alanlarında görülebileceği gibi sıklıkla yumurtalıkta (overde) ve kafa ve boyun çevresindeki deride oluşur. Bu kistler genellikle ağrısız, küçük şişliklere neden olur. Dermoid kistler nadir olarak kanserleşir.

Dermoid kist tedavisi: Çoğunlukla bu kistlerin cerrahi olarak alınması tavsiye edilir.

Dermoid kistler

Over (yumurtalık) kistleri belirtileri ve tedavisi

Over kisti nedir? Overlerden birinde anormal, sıvı dolu şişliktir. Yumurtalık kistleri sık görülür ve genellikle kanserleşme göstermezler fakat bazı kistlerin yaşla birlikte kanserleşme riski artar. Bazı olgularda her iki yumurtalıkta da çok sayıda kist olabilir.

Over kisti belirtileri: Over kistleri genellikle herhangi bir belirtiye neden olmaz fakat bazıları karında şişkinliğe, karın ağrısına, amenoreye (adet görmemeye), menorejiye (fazla ve uzun süren adet kanamasına), dismenoreye (ağrılı adet görmeye) neden olabilir. Bir over kisti kendi etrafında dönebilir ya da patlayabilir ve böyle bir durumda şiddetli karın ağrısı, bulantı ve ateş görülebilir.

Over kisti tedavisi: Patlayan ya da kendi etrafında dönen over kistleri için cerrahi tedavi gerekir. Çoğu olguda basit over kistleri (ince duvarlı ya da sıvı dolu kistler) tedavisiz geriler. Kompleks kistlerin (dermoid kist gibi) cerrahi olarak çıkarılması gerekir. Bazı vakalarda sıvının ultrason eşliğinde ya da laparoskopi sırasında aspirasyonu (emerek alma) işlemi uygulanabilir. Eğer over kisti büyükse overin cerrahi olarak çıkarılması gerekir.

Yumurtalık kistleri

Çikolata kisti (endometrioma) nedenleri, belirtileri ve tedavisi

Çikolata kisti nedir? Endometriozis üreme çağındaki kadınları etkileyen ve sık karşılaşılan bir durumdur. Rahimdeki endometrium (rahim iç duvarı) dokusunun pelvisteki organlara yerleşmesi sonucu meydana gelir. Bu anormal yerleşimli doku bazı kadınlarda herhangi bir şikayete yol açmayabilirken bazı kadınlarda ağrılara ve kısırlığa neden olabilir. Endometriozis yumurtalık üzerinde yama şeklinde oluşumlar halinde olabilir ya da çikolata kisti adı verilen koyu kıvamlı sıvı ve çikolata renkli kistler şeklinde de oluşabilir.

Çikolata kisti belirtileri: Çikolata kisti sorunu olan birçok kadında normal adet dönemi ağrıları olabileceği gibi bazı kadınlarda ise şiddetli adet dönemi ağrıları vardır. Diğer belirtiler arasında ağrılı cinsel ilişki, kısırlık gibi belirtiler vardır.

Çikolata kisti tedavisi: Hafif ağrısı olan kadınlar yaşam tarzı değişiklikleri ile ağrılarını kontrol altına alabilirler ve bu kadınlarda herhangi bir tedaviye gerek duyulmaz. Ağrı hastanın günlük yaşamını ciddi şekilde etkiliyorsa hormon tedavileri verilebilir. Yumurtalıklardaki büyük çikolata kistlerinde veya ilaç tedavisi verilemeyen hastalarda cerrahi tedavi uygulanabilir.

Çikolata kisti

Meme kistleri nedenleri, belirtileri ve tedavisi

Meme kisti nedir? Memenin süt üreten dokusu içinde oluşan sıvıyla dolu bir kitledir. Meme kistleri sıklıkla 30 ve 40’lı yaşlardaki kadınları, özellikle de adetten kesilme dönemine kadar süreç içinde meydana gelir.

Meme kisti teşhisi ve tedavisi: Memede tespit edilen bir kitlenin kist olup olmadığı ultrason yapılarak, mamografi yapılarak ya da kitlenin ortadan kaldırılmasıyla sonuçlanan bir işlem olan bir şırınga ya da iğneyle kitleden sıvı çekilmesiyle teşhis edilebilir. Bir kez meme kisti tespit edilen kadınların yaklaşık yarısında ileri dönemlerde tekrar kist oluşma riski vardır.

Meme kistleri

Baker kisti nedenleri, belirtileri ve tedavisi

Baker kisti (popliteal kist) nedir? Baker kisti, diz arkasında en sık görülen kisttir. Kronik irritasyon sonucu sinoviyal sıvının artmasıyla karakterizedir. Baker kisti çoğunlukla inflamatuar ve dejeneratif hastalıklar ile birlikte görülür. Çocuklarda bu bölgeye alınan bir travma sonucu oluşan hasarlar nedeni ile meydana gelirken erişkinlerde romatoid artrit, osteoartrit gibi bozukluklar sonucu meydana gelir ya da bunlar ile birlikte Baker kisti görülebilir.

Baker kisti belirtileri: Baker kisti çoğunlukla herhangi bir belirti vermeyebilir. Elle muayene esnasında popliteal çukurda flüktuasyon veren bir kitle hissedilebilir. Ultrasonografik görüntüleme ve manyetik rezonas görüntüleme yöntemleri ile Baker kisti teşhisi konulabilir.

Baker kisti tedavisi: Tedavide kistin şırınga ile boşaltılması (aspirasyonu) önemlidir. Kistin boşaltılması yönteminin yanı sıra bu duruma neden olabilecek durumların da incelenmesi ve tedavi edilmesi gerekir. Baker kistinin en sık görülen komplikasyonu kistin yırtılması veya baldır kasında yırtılmaya neden olmasıdır ve bu gibi durumlarda oluşan komplikasyonlarında tedavisi gerekir.

Baker kisti nedir

Kist hidatik nedenleri, belirtileri ve tedavisi

Hidatik kist hastalığı nedir? Ekinokokkus Granulozus’un sebep olduğu yassı solucan hastalığının larva formunun yol açtığı ender görülen bir enfestasyondur. Yassı larva çoğunlukla karaciğerde, akciğerde veya kasa yerleşerek kist oluşumuna neden olur. Bazen nadir olarak beyinde de kist oluşabilir. Bu enfestasyon genellikle köpeklerde ve koyunlarda sınırlıdır fakat bu hayvanların dışkısıyla bulaşmış yiyecek ve içeceklerin insan vücuduna girmesinden sonra insanlarda da kist hidatik hastalığı oluşur. Bazen çocuklar köpek dışkısından yumurtaları yutabilir ve kist hidatik bu şekilde de (yani köpekleri elle dokunma şeklinde de) oluşabilir.

Hidatik kist belirtileri: Bu kistler yavaş yavaş gelişir ve birkaç yıl hiç bir belirtiye neden olmayabilir. Pek çok kist hidatikli hastada herhangi bir belirti yoktur. Karaciğerde yerleşmiş hidatik kistler hassas lob sendromuna neden olabilir veya safra kanallarını tıkayarak sarılığa neden olabilir. Akciğer hidatik kistleri hava yollarına bası yapabilir ve bu kistler göğüs ağrısına, öksürükle kan gelmesine ve hırıltılı solunuma neden olabilir. Beyinde oluşan hidatik kistler havale geçirilmesine yol açabilir. Eğer bu kistlerde patlama oluşursa anaflaktik şok gelişmesine ve ölüme bile sebep olabilir.

Hitatik kist tetavisi: Hidatik kistin teşhis edilmesi için bilgisayarlı tomografi ve manyetik rezonans görüntüleme yöntemleri kullanılır. Hidatik kistler genellikle drene edilerek ya da cerrahi olarak çıkarılarak tedavi edilir.

Kist hidatik nedir

Mezenterik kist nedenleri, belirtileri ve tedavisi

Mezenterik kist nedir? Meznterik kistler, mezenter olarak tanımlanan bağırsakların kan ve lenf damarları ile ilişkili oluşabilecekleri gibi yağ dokusu, bağ dokusu, kas dokusu ve sinir dokusunda da oluşabilirler. Mezenterik kistler  çocukluk dönemlerinde ve erişkinlerde görülebilir. Bu kistler çok sık görülmez. Mezenterik kistlerin nedeni belli değildir ve nasıl geliştikleri konusunda birçok teori vardır. Bu kistler onikiparmak bağırsağından rektum olarak adlandırılan kalın bağırsağın son kısmına kadar bağırsakların herhangi bir kısmında oluşabilir.

Mezenterik kist belirtileri: Bu kistler çoğunlukla rastlantısal olarak tespit edilirler fakat bazı vakalarda kist dışarıdan anlaşılabilecek kadar aşırı büyümüş olabilir. Bu büyümeye bağlı olarak bağırsak tıkanması ve kitlenin neden olduğu volvulus (bağırsak dönmesi) gibi bulgular veya bu bulgulara yönelik şikayetler (karın ağrısı, safralı kusma, karın şişkinliği, gaz, dışkıda kan görülmesi gibi) gelişebilir. Nadiren bu kistlerin huy değiştirdiği ve kanserleşebildiği hakkında bilgiler de vardır.

Mezenterik kist tedavisi: Mezenterik kistlerde tanı konulduktan sonra cerrahi olarak çıkarılması önerilmektedir. Bazı kistlerin bağırsaklara çok yapışması nedeni ile bağırsağı o bölümünün de çıkarılması gerekebilir. Eğer kist cerrahi sırasında tam olarak çıkarılmaz ise mezenterik kistler tekrarlayabilir.

Böbrek kisti nedenleri, belirtileri ve tedavisi

Böbrek kistleri nedir? Böbrek içinde içi sıvı dolu kesedir. Böbrek kistleri genetik ya da genetik olmayan veya bilinmeyen nedenlerle, farklı hastalıklar ile birlikte (sistemik) ya da tek başlarına oluşabilirler. Böbrek kistleri çocuklarda da görülebileceği gibi genellikle 50 yaş üzeri erişkinlerde görülür ve böbreklerin birinde ya da her ikisinde tek olarak veya birden fazla oluşabilir.

Böbrek kistlerinin belirtileri: Bu kistler çok önemli şikayetlere neden olmayabilir. Böbrek kistleri kanserleşme özelliği göstermez, ancak çevre dokular üzerindeki basınç nedeni ile bel ağrısına sebep olabilirler. Bununla birlikte çok sayıda kist bulunması böbrek yetmezliğine sebep olabilir ve bu durum polikistik böbrek hastalığı olarak adlandırılır.

Böbrek kistleri tedavisi: Basit kistler genellikle tedavi gerektirmez fakat kistler ağrıya neden olur veya kistlerin yenileri oluşur ise aspirasyon (sıvı çekme) işlemi ya da cerrahi olarak kistin çıkarılması işlemi uygulanır.

Böbrek kistleri

Pankreas kisti belirtileri ve tedavisi

Pankreas kistleri nedir? Pankreasın kistik lezyonlarının genelini psödokistler oluşturmaktadır. Pankreas kistlerine görüntüleme yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde eskiye oranla daha sık rastlanmaktadır. Pankreas kistlerinin birçok tipi vardır. Bu kistler polikistik böbrek hastalığı  ve Won-Hippel Lindau sendromu ile birlikte görülebilir.

Pankreas kistleri belirtileri: Pankreas kistlerinde kistin tipine ve büyüklüğüne göre, iyi huylu veya kötü huylu olup olmadığına göre belirtiler veya şikayetler değişiklik gösterebilir. Panreas kistleri genellikle belirti vermediği için yapılan başka bir ultrasonografik incelemede, bilgisayarlı tomografide ya da manyetik rezonans görüntülemede teşhis edilirler. Bazen bu kistler mide çıkışında ya da safra kanalında bir tıkanıklığa neden olabilir ve bunlara bağlı (açık renkli dışkılama, idrar ve deri renginde sararma, kaşıntı, kilo kaybı ve safra reflüsü ve mideye ait şikayetler gibi) belirtiler görülebilir.

Pankreas kistleri tedavisi: Pankreasın iyi huylu kistlerin de genellikle bir tedaviye gerek duyulmaz fakat tıkanmaya neden olan veya iltihaplanan kistlerin cerrahi olarak çıkarılması gerekir. Küçük pankreas kistleri nadir olarak kanserleşme özelliği taşır. Bazen çok ender olarak pankreas yerleşimli kist hidatik de görülebilir. Pankreas kistleri kistin tipine ve büyüklüğüne göre takip ya da cerrahi tedavi gerektirir.

Pankreas kistleri

Koledok kisti belirtileri ve tedavisi

Koledok kistleri nedir? Koledok kistleri, biliyer sistemin nedeni tam olarak bilinmeyen, az görülen bir anomalisidir. Ekstrahepatik ve/veya intrahepatik safra yollarında kistik dilatasyonlar ile karakterize olan bu bozukluk doğumdan itibaren her yaş grubunda görülebilir.

Koledok kistlerinin belirtileri: Koledok kistleri karın ağrısı, karında kitle ve sarılık gibi belirtilerle kendini gösterebilir. Erişkin hastalarda koledok kistleri karaciğer apsesi, siroz, safra taşı ve portal hipertansiyon ile ortaya çıkabilir. Çocuklarda koledok kistleri ise sarılık, alkolik dışkı ve sağ üst kadranda ağrı olarak kendini gösterebilir. Koledok kistleri bazen kanserleşme özelliği gösterebilir.

Koledok kistleri tedavisi: Koledok kistleri sınıflandırılır ve tipine göre tedavi ya da takip planı yapılır. Tip 1 ve tip 2 koledok kistlerinde genellikle kist ile birlikte safra kesesinin de çıkarılması işlemi uygulanır. Koledok kistleri komplikasyonlara neden olabilir, bu nedenle erken tanı ve tedavi önemlidir.

Koledok kistler

Ganglion kisti belirtileri ve tedavisi

Ganglion kisti nedir? Genellikle el bileğinde ortaya çıkar ve tendon ya da eklem kapsülünden köken alarak oluşur. Ganglion kistleri el bileğinde, bazen el bileğinin arka bölümünde, başparmağın arasında, bazen de ayakta görülebilir.

Ganglion kisti belirtileri: Ganglion kisti el bileğinde bir şişlik oluşması ile anlaşılabilir ve bu şişlik serttir. Bilek hareketlerinde kısıtlılığa neden olabilir. Kist gereğinden fazla büyüme gösterdiğinde eklem hareketlerini ciddi şekilde etkileyebilir ve ağrıya neden olabilir.

Ganglion kisti tedavisi: Erken dönemde kullanılacak el bilek splintleri veya antienflamatuvar ilaçlar ağrı için kullanılabilir fakat bu kistlerin kesin tedavisi cerrahidir.

Ganglion kisti

Bartolin kisti belirtileri ve tedavisi

Bartolin kisti nedir? Bartolin bezleri vajina girişinin her iki tarafında bulunan ve vajina girişinin ıslanmasını sağlayan kaygan bir sıvı üreten salgı bezleridir. Bartolin bezleri iltihaplandığında bu bezlerin salgı kanalında bir tıkanma meydana gelir ve bu tıkanma sonucu bartolin kisti oluşur. Kistin büyüklüğü değişebilir ve küçük ya da büyük olabilir.

Bartolin kisti belirtileri: Dış dudakların üzerinde tek taraflı ya da iki taraflı şişlik oluşabilir. Cinsel ilişki sırasında ağrı, vajina ve rahim ağzına doğru şiddetli ağrı, yürüme güçlüğü, şişlik, kızarıklık gibi belirtiler görülebilir.

Bartolin kisti tedavisi: Bartolin kisti tedavisinde kiste neden olan iltihabi durumun tedavisi, apsenin boşaltılması, varsa cinsel yolla bulaşan hastalıkların tedavisi ve cerrahi tedavi gibi tedaviler uygulanır.

Bartolin kisti

Kemik kisti belirtileri ve tedavisi

Kemik kisti nedir? Kemik kisti anormal bir boşluktur.

Kemik kisti belirtileri: Kemik kistleri tipik olarak uzun kemiklerin bir ucunda gelişir ve ancak kistin bulunduğu bölgede bir kırık oluştuktan sonra tesadüfen saptanır. Kemik kistleri bazen şişliğe neden olarak dışarıdan da anlaşılabilir.

Kemik kisti tedavisi: Kemik kisti tedavisinde kistin kazıyarak çıkarılması gerekir ve uygulanan cerrahi yöntem sırasında oluşan boşluğu doldurmak için kemik ekimi yapılır. Bu yöntem ile hasta genellikle iyileşir. Küçük kemik kistlerinin çoğu genellikle tedavi gerektirmez.

Kemik kisti nedir

Beyin kistleri nedenleri, belirtileri ve tedavisi

Beyin kistleri nedir? Beyin kistleri araknoid kistler, pineal kist gibi yerleşim yerlerine göre değerlendirilir. Beyin kistleri yerleştiği yere göre, kistin yaptığı sinir basısına göre, kistin büyüklüğüne göre farklı ya da benzer belirtiler gösterebilir.

Araknoid kist belirtileri: Küçük araknoid beyin kistleri genellikle belirti vermez ve tesadüfen teşhis edilir ya da makrosefaliye (kafanın genişlemesi) sebep olabilir. Belirtiler arasında baş ağrıları, nöbetler ya da epilepsi nöbetleri, kafa içi basınç artışı, davranış değişiklikleri, vücudun bir tarafında güçsüzlük, kas kontrolü yokluğu gibi belirtiler olabilir.

Araknoid kist tedavisi: Araknoid beyin kistlerinde kist şikayetlere yol açmış ise tedavisi yapılır fakat herhangi bir şikayete sebep olmayan kistlerde senelik takip genellikle yeterli olabilir. Belirtiler varsa kistin neden olduğu basıncı ortadan kaldırmak için cerrahi olarak kalıcı bir drenaj sistemi (kistoperitoneal şant) yerleştirilmesi gerekebilir. Yine gereken durumlarda ya da şant yerleştirme işleminin yapılmadığı durumlarda açık cerrahi tedavi de uygulanabilir.

Pineal kist belirtileri: Pineal beyin kistleri, pineal bez üzerinde farklı büyüklüklerde olabilirler. Küçük çaplı pineal kistler herhangi bir belirti vermeyebilir. 0,5 sm ya da bundan büyük olan kistlerin takip altında tutulması gerekir. Baş ağrısı, nöbet geçirme, görme bozuklukları, ışığa aşırı duyarlılık gibi şikayetler görülebilir ve bu durumda nöroloji uzmanına başvurmak gerekir.

Pineal kist tedavisi: Pineal kist beyin sıvısı kanallarını tıkayabilir ve hidrosefaliye neden olabilir. Eğer hidrosefali meydana gelmiş ise cerrahi tedaviye gerek vardır fakat kist hidrosefaliye neden olmamış ise bir tedavi uygulamadan belli aralıklarla MRG yöntemi ile takip edilir.

Beyin kistleri

Benzer sağlık yazıları

  1. Polikistik böbrek hastalığı nedenleri ve tedavisi
  2. Hidatik kist nedenleri ve tedavisi
  3. Pankreas kistleri neden olur
  4. Baker kisti nedenleri ve tedavisi
  5. Meme kistleri nedenleri ve tedavisi

Yorum Yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Popüler Konular

Üste Git