Enfeksiyon Hastalıkları

İneklerde Mastitis Neden Olur? İneklerde Mastitis Tedavisi ve Mastitis Aşısı

Mastitis sağmal hayvanlarda mikroorganizmalar tarafından oluşturulan, meme bezlerinde iltihaba ve yangıya neden olan bir hastalıktır. İneğin memelerinde ve sütünde çeşitli derecelerde bozukla seyreder ve ineğin meme bölümlerinden biri veya birkaçı hastalanabilir.

Mastitisin bulaşma kaynakları

  • Sürüde bulunan mastitli hayvanlar,
  • Meme başı yaraları,
  • Ahır ve barınak yapısı,
  • Memelerin büyük ve sarkık olması,
  • Sağma makineleri,
  • Bağışıklık sisteminin zayıflığı.

Mastitise neden olan mikroorganizmalar

Mastitis, bakteri, maya ve virüs enfeksiyonları sonucu ortaya çıkabilmektedir. Mastitise sebep olan etkenler olarak 100’den fazla farklı ajanın izole edildiği ve enfeksiyona daha çok bakteriyel etkenlerin neden olduğu bilinmektedir. Bulaşıcı ve çevresel kaynaklı olarak gruplandırılan bu bakteriyel patojenler arasında stafilokoklar, streptokoklar, çeşitli gram negatif bakteriler ve başta E. coli olmak üzere enterobakteriler daha sık izole edilmektedir.

İneklerde mastitise yatkınlığı arttıran faktörler

Süt ineklerinde yaygın olarak görülen mastitisin etyolojisi çok karmaşık olduğundan tamamen ortadan kaldırılamamakta ve özellikle işletmelerde ciddi finansal kayıplara neden olmaktadır.

  • Bozulmuş yemlerle beslenme,
  • İz element ve vitamin eksiklikleri,
  • Sağım hijyenindeki yanlışlar,
  • Sağım hataları,
  • Laktasyon dönemi ve süt verimi,
  • Ahır hijyeninin uygun olmaması,
  • Memelerin anatomik bozuklukları,
  • Sistemik enfeksiyonlar,
  • Sağımda memeye enfeksiyon bulaşması,
  • Genetik yatkınlık ve ırkın etkisi,
  • Organ hastalıkları ve genel durum bozuklukları,
  • Daha önceden geçirilmiş mastitisler,
  • Meme cildinde ve meme başında oluşan yaralar,
  • Eksik veya hatalı meme tedavileri,
  • İneğin yaşlı olması ve hormonların etkisi,
  • İneğin yaşadığı bölgedeki hava durumu ve iklim değişiklikleri.

İneklerde mastitis tipleri, belirtileri ve bulguları

İneklerde mastitis, mikroorganizmanın tipi ve hastalık oluşturma özelliğine bağlı olarak subklinik veya klinik formda olabilmektedir.

Subklinik mastitis: Subklinik mastitiste, süt ve meme dokusunda gözle görülebilen belirtiler yoktur.

Klinik mastitis: Klinik mastitisler, sütte renk ve süt akışında değişiklik, koku gibi belirtiler gösterirken, meme dokusunda şişlik, ısı artışı, kızarıklık, sertlik ve ağrı gibi belirtiler gösterir. Süt akışında, şeklinde ve kıvamında değişiklikler (irinli, koyu/sulu, kötü kokulu) olur. Klinik mastitisler; perakut, akut, subakut, kronik mastitisler olarak alt gruplara ayrılır.

Bazı ineklerde sistemik belirtiler de şekillenmektedir.

İneklerde mastitis teşhisi

Mastitis teşhisinde inspeksiyon, palpasyon, PH değişikliği, SHS hesaplanması, enzim oranı ve bakteriyolojik muayene gibi teşhis yöntemleri kullanılır.

İnspeksiyon: Memelerin dış görünümü, meme bölümlerinin ve başlarının birbirine oranla büyüklükleri, meme başı ve meme derisi lezyonları, memenin şekli değerlendirilir.

Palpasyon: Memedeki süt iyice boşaltıldıktan sonra meme palpasyonuna (elle muayene) başlanır. Eğer meme iyice boşaltılmazsa meme bağ dokusunun elle muayenesi iyi yapılamaz. Sağım sonu meme lobları arasında kıyaslama yapılır, fakat bu kıyaslama yapılırken arka meme loblarının ön meme loblarından daha büyük olduğu göz önünde tutulmalıdır.

PH değişikliğinin incelenmesi: Brom creosol purple (BCP), brom thymol blue (BTB) gibi testler yapılır.

Somatik hücre sayısının (SHS) incelenmesi: Mikroskopla SHS saptanması, elektronik olarak SHS sayımı, California mastitis testi ile SHS sayımı gibi incelemeler yapılır. Birçok araştırmacıya göre SHS bir işletmedeki mastitis durumunu ve derecesini gösteren en inanılır ölçüm olup, mastitis durumu aylık SHS’ler ile kolaylıkla idare ve kontrol edilebilmektedir.

İneklerde mastitis tedavisi nasıl yapılır?

Tedavide uygulanan genel yöntemler;

  • Memenin boşaltılması,
  • Oksitosin uygulanması,
  • Fiziksel tedavi,
  • Pomat tedavisi,
  • Memeyi inerve eden sinirlerin blokajı,
  • Osmotik tedavi,
  • Antibiyotik ve sulfonamidler,
  • Yangının ortadan kaldırılması,
  • A vitamini uygulanması,
  • Trypsin, hyalurinidaz enzimleri ve DMSO’un meme içi yolla uygulanması,
  • Semptomatik tedavi.

Subklinik mastitlerin tedavisinde uygulanan yöntemler;

  • Kesin tedavi için kuru dönem tedavisi,
  • Tüm meme loblarının tedavisi.

İneklerimizi mastitisten nasıl koruyabiliriz?

  • Yetiştirme, besleme, bakım ve sağım teknikleri en iyi şekilde uygulanmalıdır.
  • Temizlik ve dezenfeksiyona yeteri kadar önem verilmelidir.
  • Veteriner hekim hizmetleri düzenli olarak alınmalıdır.
  • Dışarıdan sürüye katılacak hayvanların sağlık kontrolleri yapılmalıdır.
  • Meme sağlığı konusunda bilinçli davranılmalıdır.
  • Hasta hayvanlar sürüden çıkarılmalıdır.
  • Sağım öncesi gün aşırı CMT testi yapılmalıdır.

İnek mastitis aşısı

Mastitis aşısı, sığır mastitisi etkenleri olan; Stafilokok aureus, Streptococcus agalactiae, S. dysgalactiae, S. uberis, S. pyogenes, E. coli ve Arcanobacterium pyogenes’e yönelik hazırlanmış kombine inaktif bir aşıdır. Ticari aşı preparatları; Mastivac/Egevet, Mastivac TT/Egevet gibi aşılardır.

 

Yorum Yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Popüler Konular

Üste Git