Endokrinolojik Hastalıklar ve Tedavileri

Kadınlarda Kıllanma (Hirsutizm) Neden Olur? Hirsutizm Tedavisi

Hirsutizm kadınlarda çene, üst dudak, göğüs, karın, sırt ve uyluk gibi androjene duyarlı bölgelerde erkek tipi kıllanma ile karakterize bir durumdur.

Hirsutizm kadınlarda çene, üst dudak, göğüs, karın, sırt ve uyluk gibi androjene duyarlı bölgelerde erkek tipi kıllanma ile karakterize bir durumdur. Hirsutizm gelişiminden androjen salgısının artması, cinsellik hormonu bağlayıcı globulin konsantrasyonlarının azalmasına bağlı serbest androjen seviyelerinin artması sorumludur. Özellikle bazı bireylerde kişisel cilt duyarlılığı ve ciltte bölgesel androjen dönüşümlerinin artışı da söz konusudur. Bu durumun gelişmesinden sorumlu en önemli androjenler: androstenedion, testosteron ve dihidrotestosterondur.

Hirsutizm doğurganlık çağındaki kadınların yaklaşık % 5-10’unu etkileyen, psikososyal boyutu olan ve çoğu zaman hayati tehlikesi olmayan benign bir durumdur. Nadiren altta yatan hastalık ciddi olabilir.

Kadınlarda kıllanma (hirsutizm) nedenleri

Sıklıkla etyolojik nedenin polikistik over sendromu ve idiopatik hirsutizm olduğu saptanmıştır. Adrenal hastalıklar daha nadir hirsutizme neden olmaktadır. En sık adrenal hirsutizm nedenlerinden biri non-klasik hiperplazidir.

Hirsutizmin nedenlerini sıralayacak olursak;

  • Polikistik over sendromu,
  • Non-klasik hiperplazi,
  • Cushing sendromu,
  • Adrenal tümörler,
  • Hiperprolaktinemi gibi bazı endokrinolojik hastalıkları sayabiliriz. Bazı ilaçların (anabolik steroidler gibi) kullanımı nedeniyle de kadınlarda kıllanma görülebilir.

Hirsutizm (kıllanma) pek çok normal kadında, özellikle hormon dengesinin bozulduğu menopozdan sonra da görülebilir.

Kadınlarda kıllanma (hirsutizm) belirtileri ve bulguları

Özellikle kadınlarda görülen aşırı kıllanma “Hirsutizm” olarak adlandırılan durumda kıllanma erkek tipindedir ve kalındır. Yüzde, göbekte, bacaklarda, göğüslerde, sırtta, kuyruk kemiğinin üst kısımlarında kıllanmalar olabilir.

Hirsutizme neden olan hastalığa veya bozukluğa göre bu belirtilere başka belirtiler de eşlik edebilir. Örneğin, hirsutizm polikistik over sendromu nedeniyle gelişmişse buna bağlı belirtiler, Cushing sendromu nedeniyle gelişmişse buna bağlı belirtiler, adrenal hiperplazi nedeniyle gelişmişse buna bağlı belirtiler, adrenal tümörler nedeniyle gelişmişse buna bağlı belirtiler, hiperprolaktenimi varsa buna bağlı belirtiler görülebilir.

Hirsutizme (kadınlarda kıllanmaya) neden olan hastalıkların diğer belirtileri ve bulguları hakkında da bilgi verecek olursak;

Polikistik over sendromu belirtileri ve bulguları: Polikistik over sendromu belirtileri menarş yaşı (ilk adet kanamasının başladığı dönem) civarında ortaya çıkar. Polikistik over sendromlu bireylerde genellikle oligomenore (mentruasyonların yılda 9 kezden az olması) veya amenore (adet kanamasının olmaması) ile kendini gösteren kronik anovulasyon söz konusudur. Anovulatuar döngüler kısa dönemde disfonksiyonel uterus kanamalarına ve kısırlığa, uzun dönemde endometrium kanserine neden olabilir. Hiperandrojenizmin klinik bulguları olan hirsutizm (erkek tipi kıllanma), akne (sivilcelenme) ve alopesi (saç dökülmesi) görülebilir. Bazı hastalarda santral obezite vardır.

Cushing sendromu belirtileri ve bulguları: Cushing sendromunda hiperkortizolizme bağlı olarak gelişen belirtiler ve bulgular görülür. Cushing sendromunda görülebilen belirtiler ve bulgular arasında merkezi obezite, adet düzensizliği, aydede yüzü, kıllanma (hirsutizm), Bufalo hörgücü, hipertansiyon, deri çatlakları, deride incelme, ciltte kolay morarma, karın ağrısı, karında kitle, halsizlik, akne, ödem, ruhsal bozukluklar, kas erimesi, aşırı susama ve aşırı su içme, idrar miktarında artış, diyabet görülebilir.

Non-klasik adrenal hiperplazi belirtileri ve bulguları: Konjenital hiperplazi, kortizol biyosentezindeki enzimatik bir kusur sonucu, kortikotropin sekresyonunda (salgılanmasında) artış ve adrenokortikal hiperplazi ile karakterize bir grup otozomal resesif geçişli bir hastalıktır. Olguların büyük çoğunluğu 21-hidroksilaz eksikliği sonucu oluşur. Non-klasik 21- hidroksilaz eksikliği hastalığın hafif formudur. Daha nadir olarak 11-hidroksilaz ve 3β-hidroksilaz eksikliği nedeniyle de oluşabilir. Geç puberte ve erken erişkinlik döneminde tanı konulur. Non-klasik konjenital adrenal hiperplazinin bulguları değişiktir ve her yaşta ortaya çıkabilir. Erken pubik kıllanma, akne, menstruel düzensizlikler, düşük fertilite, sekonder polikistik over sendromu gibi belirtiler ve bulguları sayabiliriz. Bu hastalar yanlışlıkla polikistik over sendromu tanısıyla izlenebilir. Non-klasik konjenital adrenal hiperplazili kadınların bir kısmında hiç bir bulgu görülmeyebilir. Bazı kadınlarda ise ileriki yaşlarda bile androjen fazlalığına bağlı belirtiler ve bulgular gelişebilir.

Adrenal tümörlerin belirtileri ve bulguları: Adrenal nöroblastom dışı adrenal tümörler daha nadir görülen, nedenleri ve oluşum mekanizması ve klinik özellikleriyle farklılıklar gösteren, adrenal bezlerin (böbreküstü bezlerinin) farklı katmanlarından kaynaklanan ve hormonal aktiviteleri olabilen tümör grubudur. Adrenal tümörler, adrenal bezin benign (non-kanseröz) adenomlarıdır. Adrenal adenomlar yıllarca herhangi bir belirtiye ve bulguya neden olmayabilir ve rastlantısal olarak tanı alabilir. Adrenal bezin hiperfonksiyonel olan tümörleri hormon salgılanmasına bağlı klinik tablolarla kendini gösterir. En sık foksiyonel tümörler kortizol salgılayan, dolayısıyla Cushing sendromuna neden olan tümörlerdir. Bunun yanında aldosteron artışıyla seyir gösteren Conn sendromu veya erkek cinsiyet hormonlarının aşırı üretimine bağlı akne ve kadınlarda kıllanma gibi belirtiler gösteren tümörler de görülebilir. Nadir olarak tümör içine kanama ve buna bağlı hafif sırt ağrısı ya da yan ağrısı gibi belirtiler de görülebilir.

Hiperprolaktinemi belirtileri ve bulguları: Hiperprolaktinemi belirtileri ve bulguları arasında memeden süt gelmesi (galaktore), memelerde büyüme (jinekomasti), libidoda azalma, orgazm gecikmesi, düzensiz adet, adet görememe, kadınlarda akne ve hirsutizm, kilo alımı, kısırlık, kemik mineral yoğunluğunda azalma, meme ve endometrium kanserleri gelişimi riski, ruhsal değişiklikler gibi belirtileri ve bulguları sayabiliriz.

Kadınlarda kıllanmanın (hirsutizmin) nedeni nasıl teşhis edilir?

Hastanın öyküsü ve fizik muayene bulguları, virilizan hastalıkların, polikistik over sendromu veya endokrinopatilerin ve androjenik kullanımının tespit edilmesinde önemli ipuçları verir. Çok hızlı ortaya çıkan ve hızlı ilerleme gösteren hirsutizm, kliteromegali, kas kitlesinde artış gibi virilizasyon bulgularının varlığı durumunda androjen salgılayan tümörler göz önünde bulundurulur.

En sık hirsutizm nedeni olan polikistik over sendromunun bulgularının iyi araştırılması hirsutizme yaklaşımda oldukça önemlidir.

Hirsutizmli hastaların yarısından fazlasında adet düzensizliği vardır, bu nedenle hastanın adet dönemleri ile ilgili öyküsü de detaylı şekilde alınır.

Hormonal düzeylerin ölçülmesi için endokrinoloji alanında gerekli kan testleri yapılır.

ACTH uyarı testiyle 21-α hidroksilaz ve 11β-hidroksilaz eksikliği tanısı konulabilir.

Cushing sendromu, hiperprolaktinemi, androjen üreten adrenal ve overin virilizan tümörleri uygun testler ve görüntüleme yöntemleriyle teşhis edilebilir. İnceleme sırasında, galaktore ile birlikte tiroid fonksiyon bozukluğunun belirtileri bulunması durumunda, hiperprolaktinemiye bağlı hirsutizm olabilir. Ayrıca hiperprolaktinemi ve polikistik over sendromu birlikteliği sıktır ve bu hastaların yarısından fazlasında hirsutizm görülmektedir.

İdiyopatik hirsutizm, hirsutizmin sık görülen sebeplerinden biridir. Normal androjen seviyelerine sahip olan, menstruel düzensizliği (adet düzensizliği) olmayan ve hirsutizme neden olabilecek başka bir neden bulunamamış kadınlarda gelişen hirsutizm, idiyopatik hirsutizm olarak değerlendirilir.

Hirsutizmin ayırıcı tanısında en temel yaklaşım androjen düzeyini saptamak ve hirsutizme neden olan androjen salgılayan tümörler gibi ciddi nadir durumların dışlanabilmesidir. Androjenik ilaç kullanımı öyküsünün de iyi sorgulanması ayırıcı tanı açısından önemlidir.

Kadınlarda kıllanma (hirsutizm) nasıl tedavi edilir?

Hirsutizm tedavisi iki yönlüdür; hirsutizmin tedavisine başlamadan önce bu durumun nedeninin bulunması gerekir ve androjen düşürücü tedavi verilir. Androjenlerin düşürülmesiyle terminal kıl haline dönüşen kılların sayısının ve yeni kılların oluşumu ve gelişiminin azaltılması sağlanır. Ancak bu tedavi var olan kılların üzerinde etki sağlamaz. Androjen seviyesini düşürmek için doğum kontrol hapları ve androjenler kullanılır.

Hirsutizm tedavisinin ikinci aşaması ise, kozmetik olarak kılların ortadan kaldırılmasını içerir. Kılları ortadan kaldırma amaçlı kıl dökücü ilaçlar ve epilasyon gibi yöntemler kullanılır.

Hirsutizmin nedeni altta yatan bir hastalık (polikistik over sendromu, Cushing sendromu, non-klasik adrenal hiperplazi, adrenal tümörler, hiperprolaktinemi gibi) ise bunlara yönelik gerekli incelemeler ve bunlara yönelik uygun tedaviler de uygulanır.

Benzer sağlık yazıları

  1. Polikistik over sendromu nedenleri ve tedavisi
  2. Androjen hormonu düşüklüğü ve yüksekliği neden olur
  3. Cushing sendromu nedenleri ve tedavisi
  4. Adrenal adenomlar
  5. Endokrinoloji nedir ve endokrinolojik hastalıklar

Yorum Yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Popüler Konular

Üste Git