Bağırsak Hastalıkları

Gaita Nakli – Fekal Mikrobiyota Tranplantasyonu Nedir ve Ne İçin Uygulanır?

Fekal mikrobiyota transplantasyonu (FMT), sağlıklı bir donörden alınan gaitanın, alıcının gastrointestinal sistemine (GİS) yerleştirilmesi işlemidir.

Gaita nakli (fekal mikrobiyota transplantasyonu) nedir?

Fekal mikrobiyota transplantasyonu (FMT), sağlıklı bir donörden alınan gaitanın, alıcının gastrointestinal sistemine (GİS) yerleştirilmesi işlemidir. Bu işlem fekal bakteriyoterapi, fekal transfüzyon, gaita nakli gibi isimlerle de adlandırılmaktadır. Gaita nakli yıllardır yapılan çalışmalara bakıldığında, 2 ile 90 yaş arası olgularda uygulanmıştır.

Hangi hastalıklarda gaita nakli (fekal mikrobiyota transplantasyonu) yapılır?

Günümüzde birçok farklı amaçla yapılabilen gaita naklinin (FMT)’nin sık kullanıldığı hastalıklar aşağıda sıralanmıştır: 

  • C. difficile’ye bağlı psödomembranöz enterokolitte (çocukluk çağı ve geatrik popülasyon için) gaita nakli uygulanabilir.
  • Erişkinlerde inflamatuar bağırsak hastalığı, tekrarlayan/ciddi C. difficile’ye bağlı psödomembranöz enterokolit, irritabl bağırsak hastalığı, kronik ishal ve kabızlık, kronik yorgunluk sendromu gibi hastalıklar gaita naklinin sıklıkla uygulandığı hastalıklardır.

Gaita nakli yapılabilecek diğer hastalıklar: 

  • Tip 1-tip 2 diyabetis mellitus
  • Obezite
  • İnsülin rezistansı
  • İdiyopatik trombositopenik purpura
  • Ateroskleroz
  • Kolelitiazis
  • Karaciğer yağlanması
  • Ailevi Akdeniz ateşi hastalığı
  • Otizm
  • Miyoklonik distoni
  • Multipl skleroz
  • Parkinson hastalığı
  • Hepatik ensefalopati
  • Çölyak hastalığı
  • Hashimato tiroidi

Fekal mikrobiyota transplantasyonu için alıcı nasıl hazırlanır?

Fekal mikrobiyata transplantasyon işlemi yapılacak hastanın hazırlığı, transplantasyonun yapılma şekline göre deişiklik göstermektedir. İşlem öncesi yapılacak işleme göre değişiklik göstermekle birlikte genellikle alıcıya, o gece yatmadan önce doktorun verdiği hafif bir laksatif ilaç içirilir. Alıcıya, işlemden 1 saat önce, verilen materyalin en az 4-6 saat bağırsakta kalması için 2 tablet antidiyaretik ilaç da verilebilir.

Fekal mikrobiyota transplantasyonu (gaita nakli) için donör seçimi nasıl olmalı?

Sağlıklı donörler genellikle eş, yakın akrabalar ve kişinin yakın arkadaşlarından seçilir. Fakat hiç bir ilişkisi bulunmayan kişilerden de (gaita bankalarından) alınabilir. Gaita naklinde başarı oranı yakın akrabalardan alınacak donörlerde %90 ve üzeri iken, yabancılardan alınan donörlerde %80 ve üzeri olduğu bilinmektedir. Fakat bu oranlarda istatistiksel olarak çok fark görülmemiştir. Donörün cinsiyet farkı tedavinin başarısında etkili değildir.

Fekal mikrobiyota transplantasyon (gaita nakli) için donörde aranan özellikler

  • Donör endemik ishal bölgesine seyahat etmiş mi?
  • Önceden bir operasyon geçirmiş mi?
  • Kan nakli almış mı?
  • Donörün ailesinde otoimmün ve metabolik hastalık bulunuyor mu?
  • Birinci ve ikinci derece akrabalarında malignite (kötü huylu bir hastalık) var mı?
  • Vücut kitle indeksi normal mi?
  • Son 3 ay içerisinde antibiyotik ve sürekli proton pompa inhibitörü almış mı?
  • Son 3 ay içerisinde dövme, piercing yaptırmış mı?
  • Son 3 ay içerisinde hapishane öyküsü var mı?
  • Son 3 ay içerisinde yüksek riskli kişilerle cinsellik yaşamış mı?
  • İntravenöz yolla ilaç verilmiş mi?
  • Donörün kendisinde inflamatuar bağırsak hastalığı, irritabl bağırsak sendromu, Crohn hastalığı, tip 1 diyabet hastalığı, Hashimato hipotiroidi, Graves hipertirodi, çölyak hastalığı var mı?
  • Kronik ishal/kronik kabızlığı var mı?
  • Kolorektal polip ve/veya kanser öyküsü var mı?
  • İmmünsüpresif veya kemoterapi tedavisi almış ya da alıyor mu?
  • Kronik yorgunluk sendromu sorunu var mı?
  • Atopik, gıda alerjisi var mı?

Yukarıda belirtilen özellikler ayrıntılı şekilde sorgulanır. Ayrıca donörün hem gaitası hem de kanı detaylı olarak incelenir. Tranplantasyon öncesi vericide kan yoluyla bulaşan enfeksiyonlar (HIV, hepatit A,B,C, Sitomegalovirüs, Ebstein-Barr virüsü, sifiliz, enteropatojenler) bulunup bulunmadığı taranır.

Fekal mikrobiyota transplantasyonu (gaita nakli) nasıl yapılır?

Transplantasyon için fekal materyal farklı yollarla infüze edilebilir. En sık tercih edilen kolonoskopi olmakla birlikte nazogastrik tüp, nazoduodenal yol, üst gastrointestinal sistem endoskopisi ve retansiyon enema gibi yöntemler de kullanılabilmektedir.

İşlem hangi yolla uygulanırsa uygulansın transplantasyonun etkili olabilmesi için materyalin en az 4-6 saat lümende kalması önemlidir. Bunu gerçekleştirebilmek için işlemden sonra hasta sol yanına yatırılır ve kolondan hava aspire edilir.

Fekal mikrobiyota transplantasyonu (gaita nakli) kaç kez tekrarlanır?

Fekal mikrobiyota transplantasyonu işleminin kaç seans yapılması konusunda henüz dünya genelinde de bir standart yoktur. İyi bir donör bulunduğunda bazı hastalarda işlem bir kez uygulanır ve hasta birinci ay sonrasında kontrol edilir, eğer hasta düzelmiş ise işlem tekrarlanmaz. Fakat hastada düzelme sağlanamamış ise işlem 5-6 kez bile tekrarlanabilir. Gaita nakli işleminin tekrarlanması farklılık gösterebilmektedir. Haftada bir kez iki tekrar yapılan hastalar olduğu gibi 6 ay süresince her ay işlemi tekrarlanan hastalar da vardır.

Fekal mikrobiyota transplantasyonu (gaita nakli) güvenilir bir yöntem mi?

Uzun dönemli sonuçları ile ilgili elde olan veriler yeterli olmayıp, bu konuda yeterli verilerin toplanması için uzun periyotlu kontrollü çalışmalar yapılması gerekmektedir.

Fekal mikrobiyota transplantasyonu ile enfeksiyon, inflamasyon, gastrointestinal sistem maligniteleri ile ilgili bilgi birikimlerinin yeterli olmadığı düşünülmektedir. Bazı hastalarda işlemden sonra 1 hafta kadar bir süre içerisinde bağırsak alışkanlıklarının değiştiği görülmüştür. Bağırsak alışkanlıklarındaki başlıca değişiklikler; bağırsak hareketlerinin kaybolması, 4-5 gün süren abdominal duyarlılık, kabızlık ve/veya ishal, şişkinlik, geğirme, karında kramplar, gaz gibi şikayetlerdir.

Benzer sağlık yazıları

  1. Crohn hastalığı nedenleri ve tedavisi 
  2. Çölyak hastalığı nedenleri ve tedavisi
  3. İrritabl bağırsak hastalığı nedenleri ve tedavisi
  4. Kabızlık nedenleri ve tedavisi
  5. Multipl skleroz hastalığı nedenleri ve tedavisi

Yorum Yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Popüler Konular

Üste Git