D

D vitamini Nedir? D vitamini Eksikliği Nedenleri ve Belirtileri

D vitaminini içeren ana besin kaynakları balık, karaciğer ve yumurta sarısıdır; bu vitamin margarinlere de katılmaktadır.

Vitamin D nedir?

Vitamin D, vücuttaki fosfat ve kalsiyum dengesinin düzenlenmesine yardımcı olan, bağırsaktaki kalsiyum emilimini destekleyen ve kemik ve dişleri kuvvetlendiren maddeler grubu için kullanılan kolektif bir terimdir. Kaynakları bakımından farklı, fakat yapı ve oluşumları bakımından birbirine benzeyen 2 türlü D vitamini vardır.

  • Ergokalsiferol (D2 vitamini): Bitkiler içinde bulunan bir ön vitamin olan ergosterin şeklinde alınır; ciltte toplanır.
  • Kolekalsiferol (D3 vitamini): Vücutta sentezlenir, bu nedenle gerçek bir vitamin değil, bir hormon prekürsörüdür.

Vitamin D’nin genel etkisi, kalsiyum ve fosforun organizmaya alınışını ve organizmada tutulmasını arttırmak, onların kullanılması ile kemik mineralizasyonunu sağlamaktır.

D vitamini bakımından zengin besinler

D vitaminini içeren ana besin kaynakları balık, karaciğer ve yumurta sarısıdır; bu vitamin margarinlere de katılmaktadır. D vitamini, kızılötesi ışığın ciltteki belirli kimyasallara etki etmesi sonucu vücutta sentezlenebilmektedir. Süt D vitamini bakımından zengin değildir ama süt ve süt ürünlerinde de D vitamini bulunur. Anne sütünde D vitamini azdır, bazı hazır mamalar ise D vitamini bakımından zenginleştirilmiştir. Mantar ve mayada da D vitamini vardır.

D vitamini eksikliği neden olur?

Bazı durumlar D vitamini eksikliğine neden olabilir.

  • Yetersiz beslenenlerde
  • Prematüre bebeklerde
  • Yeterli güneş ışığı alamayanlarda
  • Çölyak hastalığı, Crohn hastalığı, Kistik fibrozis, Whipple gibi hastalıklar veya başka nedenlerden dolayı emilim bozukluğu olanlarda
  • Karaciğer veya böbrek düzensizlikleri olanlarda
  • Bazı nedenlerden dolayı bağırsaklarının bir kısmı alınanlarda
  • Obezite nedeni ile gastrik bypass ameliyatı geçirenlerde
  • Bazı genetik kusurlar dolayısıyla
  • Antikonvülzan, fenitoin, kortikosteroid, kolestiramin, orlistat gibi belirli ilaçları uzun süreli kullananlarda D vitamini eksikliği görülebilir.

Ayrıca güneş kremlerinin yanlış kullanımı da D vitamini eksikliğine neden olabilmektedir.

D vitamini eksikliği için risk grupları

  • 0-24 ay arası çocuklar
  • Adolesanlar
  • Doğurganlık çağındaki kadınlar
  • Hamileler, emzikli kadınlar ve yaşlılar D vitamini eksikliği bakımından risk gruplarını içerirler.

D vitamini eksikliğinin neden olduğu sorunlar (D vitamini eksikliğinin komplikasyonları)

  • D vitamini eksikliğinin bilinen en eski sonucu çocuklarda raşitizme, yetişkinlerdeki uzun süreli eksikliği ise kemik yumuşamasına (osteomaleziye) neden olmasıdır.
  • D vitamini eksikliği nedeni ile kalsiyum eksikliği (hipokalsemi) gelişir ve bu durum çocuklarda büyüme geriliğine ve hipokalseminin diğer belirtilerinin ortaya çıkmasına sebep olur. D vitamini eksikliği hipofosfatemiye de yol açar.
  • Vitamin D eksikliği ayrıca sekonder hiperparatiroidizmiyi tetikleyebilir.
  • D vitamini eksikliği şizofreniyi ve depresyonu tetikleyebilir.
  • Vitamin D eksikliği sık üst solunum yolu enfeksiyonları ve astım gelişimini tetikleyebilir.
  • D vitamini eksikliği tip 1 diyabet, tip 2 diyabet, multipl skleroz, romatoid artrit gibi hastalıkların gelişimini tetikleyebilir.
  • D vitamini eksikliği meme kanseri, prostat kanseri, pankreas kanseri riskini arttırabilir.
  • Vitamin D eksikliği osteoartrit, osteoporoz riskini arttırabilir.

Vitamin D eksikliğinin neden olduğu komplikasyonlar

D vitamini eksikliği belirtileri

D vitamini eksikliği belirtileri bu eksikliğin komplikasyonlarına göre de değişiklik gösterebilir.

Belirtiler: 

  • Kemik ağrısı
  • Omurga ağrısı
  • Proksimal kas güçsüzlüğü
  • Açıklanamayan kas ağrıları
  • Miyopati
  • Pelvis, kaburga ve bacaklarda iskelet deformiteleri
  • Kırıkların oluşması
  • Dengesizlik
  • Hipokalsemi (kalsiyum düşüklüğü) belirtileri
  • Uyuşma, karıncalanma hisleri ve kasılmalar gibi şikayetler D vitamini eksikliğinde görülebilen şikayetler arasındadır.

D vitamini eksikliği bakımından toplum taraması oldukça önemlidir. 

D vitamini eksikliği tedavisi

D vitamini eksikliğinden şüphelenilen bireylerde ve çocuklarda gerekli tetkikler yapıldıktan sonra D vitamini yerine koyma amaçlı ilaç tedavisi verilir. Bu tedavi iğne ya da tablet şeklinde olur. Bunun yanı sıra bu eksikliğe neden olabilecek faktörler de araştırılır ve eğer emilim bozukluğuna neden olabilen bir hastalık var ise bunların tedavileri de gerekir. Ayrıca D vitamini eksikliği bazı komplikasyonlara sebep olabildiğinden, bunların araştırılması ve bunlara yönelik tedavilerin de uygulanması gerekebilir.

Beslenme yetersizliği ve güneş ışığından mahrum kalma gibi durumlara bağlı D vitamini eksikliği gelişmiş ise, hastanın beslenmesinin düzenlenmesi ve gün ışığından nasıl yararlanması gerektiği hakkında bilgi verilmesi de gerekir.

D vitamini fazlalığı neden olur?

D vitamininin aşırı alımı hiperkalsemi (vücutta kalsiyum miktarının anormal derecede artması) ve yumuşak dokularda, böbreklerde ve kan damarlarının duvarlarında kalsiyum birikmelerine yol açabilmektedir.

Benzer sağlık yazıları

  1. C vitamini eksikliği nedenleri ve belirtileri
  2. B 12 vitamini eksikliği nedenleri ve belirtileri
  3. Folik asit nedir ve ne işe yarar
  4. Hipokalsemi nedenleri ve belirtileri
  5. Raşitizm nedenleri ve tedavisi

Yorum Yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Popüler Konular

Üste Git