Çocuk Gelişimi

Çocuklarda Okul Korkusu – Okul Fobisi Nedir ve Okul Korkusunu Önlemek İçin Öneriler

Çocuklarda okul korkusunun en önemli nedeni ailesinden ve evinden uzak kalmanın sebep olduğu gerilim ve endişedir.

Okul fobisi – okul korkusu veya okul sendromu nedir?

Çocuklar okula yeni başlarken ya da bir üst sınıflara geçerken okula gitmekten kaçınabilirler. Bu tür davranışlar günlük kaygılardan da olabileceği gibi bazen uzun süreli ve kaygı verici olabilir. Çocuğun okula gitmek istememesi günlük sorunlardan (arkadaşlarıyla arasındaki bazı küçük problemler, dersini ya da ödevini yamamış olma, kötü not alma veya ailesine karşı kapris yapma gibi) kaynaklanıyorsa, bu isteksizlik birkaç gün içinde geçecektir. Fakat çocuğun okula gitme konusundaki isteksizliği uzun sürüyorsa ve çocuk şiddetli tepkiler veriyorsa durum ciddi bir boyut kazanmış olabilir. Çocukların ısrarla okuldan kaçınmaları okul fobisi ya da okul sendromu olarak adlandırılır ve bu durum psikolojik yardım almayı gerektirebilir.

Çocuklarda okul korkusu – okul fobisi neden olur?

Çocuklarda okul korkusunun en önemli nedeni ailesinden ve evinden uzak kalmanın sebep olduğu gerilim ve endişedir. Her gün tekrar tekrar gerçekleşen ve uzun süren bu ayrılıklar çocuğu mutsuz eder. Çocuk bu durumdan kurtulmak için okula gitmek istemez. Fakat çocuklar bu durumu dile getiremezler. Özellikle küçük çocuklar okula gitmek istememesinin nedenini bile bilmezler. Bu tip bir okuldan kaçınma davranışı sıklıkla okul öncesi eğitim almamış, aşırı koruyucu aileye sahip ve ailenin tek çocuğu olan çocuklarda görülür.

Çocukların okula gitmek istememesine en sık neden olabilen faktörler:

  • Arkadaşlarıyla, özellikle en yakın arkadaşları ile yaşadıkları problemler
  • Sınıf düzenine ve ders işleme düzenine alışamama
  • Giyim ve davranış şeklinin diğer çocuklardan farklı olması
  • Görünüşü hakkında diğer çocukların alay etmesi
  • Sözlü ya da şiddet içeren davranışlarla karşılaşma
  • Öğretmenini sevmeme ve/veya alışamama
  • Ders başarısında düşüklük
  • Okul yemeklerini ya da malzemelerini sevmeme
  • Özgüven eksikliği
  • Aşırı koruyucu ailede büyümüş olma
  • Aile bireylerine karşı hissettiği aşırı bağımlılık
  • Okul ya da öğretmen değişikliği, bunlar gibi faktörler çocuklarda okul fobisine neden olabilir.

Çocuklarda okul korkusu – okul fobisi belirtileri

  • Çocukta ilk başlarda olan istek ve heveste, buna bağlı olarak çocuğun enerjisinde azalma
  • Uyku düzeninde bozulma ve huzursuzluk
  • Aşırı bir biçimde alınganlık ve sinirlilik
  • Her hangi bir sebebi olmadan ya da olur olmaz her şeye ağlama
  • Baş ve karın ağrıları, mide bulantısı ve kusma, fiziksel fakat psikolojik kaynaklı rahatsızlıklar
  • İştahsızlık
  • Keyifsizlik
  • Okul sorumluluklarının yerine getirilmesinde aksamalar, bunlar gibi belirtiler yaygın görülen okul fobisi belirtileri olabilir.

Okul fobisi genellikle bu belirtilerle ve özellikle sabahları ve okul saatlerinde ortaya çıkar ve yoğunlaşır, fakat nedenleri farklılık gösterir. Bu tabloyu iyi değerlendiremeyen ebeveynler ve öğretmenler hatalı tutumlarıyla çocuğun korkusunu pekiştirebilirler. İlk başlardan çok basit nedenler okul fobisine neden olsa da, bu durum zamanla yerleşik davranışlara dönüşebilir. Okul fobisi hem çocuğun hem de ailenin günlük yaşamlarını olumsuz yönde etkileyebilir ve uzun süre devam edebilir. Bu gibi durumlarda, fobiye sebep olan durumların kısa zamanda ve doğru saptanması son derece önemlidir. Bu nedenle çocukların davranışları çok dikkatli gözlemlenmelidir.

Okul korkusu – okul fobisi ile karşılaşıldığında nasıl davranmalı?

  • Çocuk anlayışla karşılanmalı; suçlanmadan, ona değer vererek, onu dinleyerek sorunun nedeni bulunmalı ve çözüm aranmalıdır.
  • Çocuğa kızmak, öfkelenmek, dayak atmak, suçlamak durumu daha da içinden çıkılmaz hale getireceğinden, ona bu korkunun birçok çocukta görülebileceğini ve bu durumun tedavisinin mümkün olduğunu anlatmaya çalışmak ve bu şekilde çocuğa güven vermek gerekir.
  • Çocuğun okul ve öğretmeni ile iş birliği sağlanmalı, gerekirse psikolojik danışmanlık alınmalıdır.
  • Aile bireyleri kendi olumsuz davranışlarını değiştirip olması gerektiği gibi davranmalı ya da nasıl davranmaları gerektiği konusunda bir uzmandan yardım almalıdır.
  • Çocuğun güven duyduğu insanla okula gitmesi, gerekirse güven duyduğu insanın sınıfta da kısa bir süre kalması sağlanmalıdır.
  • İlk günlerde okulun bahçesine girmesi, sonra okulun içine girmesi, daha sonra sınıfa girmesi, önce bir saat, sonra yarım gün, daha sonra tam gün şeklinde çocuğun okula aşama aşama alışması durumu kolaylaştıracaktır.
  • Okula gitmek istemeyen çocuğun okuldan uzak kalmasına destek verilmemelidir. Çünkü çocuğun evde kalış süresi uzadıkça okula tekrar dönmesi daha da güçleşir. Birkaç gün dinlensin, yatışsın, üzerine gitmeyelim diyerek çocuğun evde tutulması bunalımı azaltmaz hatta arttırır.
  • Anne ve baba bu konuda çocuğa daha soğuk kanlı yaklaşım göstermelidir. Anne-babadan hangisi daha tutarlı davranış gösterebiliyorsa çocuğa okula o hazırlamalı, göndermeli ya da götürmelidir. Anne ve çocuk arasında sıkı ilişki olduğundan, anne çoğunlukla bu görevde başarılı olamayabilir, bu gibi bir durumda okul ile işbirliği yapılmalıdır.
  • Çocuğa naz yapıyorsun, bir şeyin yok senin gibi sözler söylemekten kaçınılmalıdır.
  • Çocuk okula alışına kadar okul başarısının çok önemli olmadığı anlatılmalı, sıkıntılar anlayışla karşılanmalı ama okula gitme konusunda ödün verilmemelidir.

Çocuklarda okula uyum problemleri ve çözüm önerileri

Çocuk için yeni bir çevre olan okulda, uyulması gereken kurallar ve yeni arkadaşlar, öğretmenler ve yerine getirilmesi gereken öğrenim görevleri bulunmaktadır.

  • Okul açılmadan önce çocuğa okul ve öğretmen tanıtılmalı, okul ve öğretmen ile ilgili doğru olmayan abartılı şeyler anlatılmamalıdır.
  • Çocuk hatalı davranışlarda bulunduğunda okul ve öğretmenleri caydırıcı olarak kullanılmamalıdır. Örneğin çocuğa böyle yaparsan öğretmenin seni sevmez, seni okula almazlar gibi cümleler kurmaktan kaçınılmalıdır, çünkü bu tür sözler çocuğun okul ile ilgili olumsuz düşünceler geliştirmesine sebep olur.
  • Okul alışverişine çocuk ile birlikte çıkılmalı, satın alınan araç ve gereçlerin ona ait olduğu ve sahip çıkılması gerektiği çocuğa anlatılmalıdır.
  • Okulun ilk günü çocuk anne ya da babası ile birlikte okula gitmeli ve çocuğun kendini güvende hissetmesi için okula götüren ebeveyni bir süreliğine okulda durmalıdır.
  • Çocuğun okula başlaması hem çocuk hem de ebeveynler için yeni bir düzene alışılması demektir. Çocuk okula gitmeden önce birlikte kahvaltı yapmalı, çocuğa uğurlar gibi okula göndermemeye, son dakika uyarılarından kaçınmaya özen gösterilmelidir.
  • Okulla birlikte meydana gelecek yeni düzen çocuğunuzu biraz zorlayabilir. Çocuk televizyon seyretmek, arkadaşlarıyla oynamak, ödevlerini yapmamak ya da geciktirmek isteyebilir. Zamanın düzenlemesinde yardımcı olmalı, gerekirse çocuk ile birlikte bir çizelge hazırlanmalıdır.
  • Okul başladıktan sonra çocuğun düzenli uyuması sağlanmalı, ödevlerini yetiştiremediği ya da televizyon seyretmek istediği zamanlarda çocuğun uykusundan fedakarlık etmesine izin verilmemelidir.
  • Çocuğun okuluyla ve öğretmeniyle yapıcı bir diyalog kurulmalı, öğretmeniyle ilgili bir otorite karmaşasının yaşanmaması için çocuğun yanında öğretmen eleştirilmemelidir.
  • Çocuğun kendi başına halledebileceği meselelere karışılmamalı, sorununu kendisinin halledebileceğini görmesine izin verilmelidir.
  • Çocuğun tüm yaşamının okul olmamasına  ve arkadaşlarıyla birlikte vakit geçirmesine, başka uğraşlar edinmesine fırsat verilmelidir.

Çocuklarda Okula Uyum Problemleri ve Çözün Önerileri

Çocuklarda okul korkusu – okul fobisi nasıl önlenir?

  • Anne-baba çocukta okul korkusu olmaması için çocukta aşırı bağımlılık yapacak aşırı koruyucu tutumdan kaçınmalıdır.
  • Küçük yaşlardan itibaren çocuğun bağımsızlığı desteklenmeli, çocuğa yaşına uygun sorumluluklar verilmeli ve bu sorumluluğu yerine getirdiğinde çocuk ödüllendirilmeli ve çocuğun kendine güvenmesi sağlanmalıdır.
  • Çocuğun küçüklüğünden itibaren ayrılıkların doğal olduğunu hissettirmeli ve vedalaşmalar kısa tutulmalıdır.
  • Küçük yaşlardan itibaren çocuğa sosyal beceriler kazandırılmalı, arkadaş edinmesi ve bağımsız hareket etmesi için destek verilmelidir.
  • Anne babalar çocuk için gereksiz kaygılanmamalı ve/veya bu kaygılarını çocuğa hissettirmemelidir.
  • Uykusuz kaldığı için çocuğun okula gitmek istememesini önleme amaçlı çocuk gece erken yatırılmalı ve sabah uykusunu almış olarak kalkması sağlanmalıdır. Küçük çocukların 9-10 saatlik uykuya, ergenlerin ise 8 saatlik uykuya ihtiyaçları vardır.
  • Çocukla okul konusunda ne hissettiği konuşulmalı, duygularını ifade etmesi sağlanmalıdır. Bilmek gerekir ki; çocuk keyif olsun diye okula gitmekten kaçınmaz, numara yapmaz ve hissettiği korku gerçektir.
  • Çocuğa korkacak bir şey olmadığını söylemek doğru olmaz. Önemli olan bu korkuyu beraber atlatabileceklerini ona inandırmaktır. Bu korkuyu yalnızca onun yaşamadığını ve diğer çocukların da bu korkuyu yaşayabildiklerini  ve yalnız olmadığını bilmesini sağlamak faydalı olacaktır.
  • Okula gitme konusunda ödün verilmemeli, mutlaka okula gitmesi sağlanmalıdır. Çünkü okuldan uzaklaşma çocuğun okuldan daha fazla soğumasına neden olabilir.
  • Çocuk okul korkusu yaşadığı için okulun bir sonraki yıla ertelenmesi doğru değildir, çünkü 1 yıl sonra aynı korku yine olacaktır.
  • Çocuğun okula gitmesi ve devam etmesi konusunda ebeveynler ve diğer aile yakınlarının tutumları birlik olmalıdır, özellikle anne baba farklı tutumlar sergilememelidir.
  • Çocuğun okul saatleri geciktirilmemeli ve zamanında okula gitmesi sağlanmalıdır.
  • Çocuk okula gitmemek için hasta olduğunu söyleyebilir, bu gibi bir durumda hastalık belirtileri yoksa çocuğun okula gitmesi sağlanmalı, ancak okul idaresine bu konuda bilgi verilmeli ve okulda rahatsızlanırsa size haber vermeleri istenmelidir.
  • Çocuk okula gitmek istemiyorsa okul çalışanlarından, özellikle öğretmeninden ve psikolojik danışmandan yardım istenmeli ve onlarla işbirliği içinde olunmalıdır. Çocuk okuluna düzenli olarak gittiğinde çocuğun ödüllendirilmesi faydalı olabilir.
  • Çocuk okula gitmekten korktuğu için onu suçlamak, onunla alay etmek, düzelmesi için tehdit etmek ve baskı yapmak doğru bir yaklaşım değildir, bunun yerine çocuğa ilgi, anlayış ve sevgiyle yaklaşılmalıdır.
  • Çocuğa okula neden gitmesi gerektiğini ve gitmediği taktirde neler kaçıracağı çocuğun anlayacağı dilde anlatılmalıdır.

Çocuklarda Okul Fobisi Nasıl Önlenir

Okul çağındaki (5-11 yaşlar arası) çocukların güvenliği ve okul başarısı için nelere dikkat etmeli?

Okul çağına gelmiş çocuklarda gizlilik ve anne ve babalarından bağımsız olma gereksinimi giderek artma gösterir. Bu değişen ilişki, bazen çocukla anne baba arasında gerilim ve çatışmalara yol açabilir. Problemleri önlemenin veya azaltmanın en iyi yolu, çocukla iletişimin açık tutulması ve çocuğa duygusal olarak bağlı kalmaktır. Çocuğunuz okula başlamak, sınıf değiştirmek, yeni arkadaşlar edinmek ve yeni aktiviteler denemek gibi çok çeşitli değişimlerle karşılaşacaktır. Bu değişimlerle karşılaşırken ona sevgi, destek ve ilgi gösterilmesi önemlidir. Bir anne ve baba olarak temel amacınızın çocuğun aile dışındaki yaşamında başarılı olmasını hazırlamak olduğunu daima akılda tutmamız gerekir.

Okul çağındaki çocuklar vaktinin büyük kısmını ev dışında geçirmeye başlar, ancak çocuğun kendini güvende ve mutlu hissetmesi için anne ve babasının ilgi ve sevgisine ihtiyacı vardır.

  • Çocuğunuzla birlikte vakit geçirin (birlikte yapabileceğiniz aktiviteler bulun ve çocuğunuzun sportif aktivitelerine, müzik resitallerine veya diğer özel günlerine katılın. Çocuğunuza ayırdığınız zaman ve enerji sevginizin ve ilginizin bir göstergesi olacaktır).
  • Çocuğunuza doğru emniyet araç ve gereçleri sağlayın (bisiklet ve paten kaskı, dizlikler, bileklikler, dirseklikler ve benzeri).
  • Çocuğunuzun yolculuk güvenliğini sağlayın (çocuğunuzun okul servisinde emniyet kemerini taktığından ya da özel arabanızda arka koltukta oturduğundan ve emniyet kemerini taktığından emin olmanız gerekir).
  • Çocuğunuzu fiziksel aktivetelere teşvik edin (yürüyüş, koşma, bisiklete binme, paten yapma, yüzme, dans etme gibi aktivitelerle iyi bir örnek olun veya çocuğunuzla birlikte bir spor yapın).
  • Çoğunuzun okul başarısı için açık beklentiler belirleyin.
  • Çocuğunuzun kişiliğini, yeteneklerini ve karakterini kabullenin.
  • Trafik kurallarını öğretin (sokakta karşıdan karşıya geçmesini öğretme gibi).
  • Evde atıştırması için sağlıklı besinler bulundurun.
  • Mümkün olan konularda veya durumlarda çocuğunuzun kendi kararını vermesine, güveninizi göstermek için daha fazla sorumluluk almasına imkan tanıyın.
  • Madde alışkanlığı ile ilgili olarak çocuğunuzla sık sık konuşup onu bilgilendirin.
  • Yabancılarla konuşması konusunda onu uyarın (bunu canlandırarak anlatın).
  • Cinsellik ile ilgili konuları konuşmak için çocuğunuza karşı açık olun.
  • Çocuğunuz 8 yaşına geldiğinde puberte döneminde meydana gelebilecek değişiklikleri anlatın.

Benzer sağlık yazıları

  1. Okul çocuklarında beslenme nasıl olmalı
  2. Çocuk yetiştirme ve eğitimi nasıl olmalı
  3. Çocuklarda tuvalet eğitimi nasıl verilir
  4. Çocuklarda kardeş kıskançlığı neden olur
  5. Çocuklarda altını ıslatma neden olur

Yorum Yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Popüler Konular

Üste Git