A

Şarbon (Anthrax) Hastalığına Karşı Uygulanan Aşılar ve Korunma Yöntemleri

Geçmişten günümüze antraks ile ilgili birçok çalışmada Sterne şuşu bir model olarak kullanılmaktadır. PXO plazmidini taşıyan ve kapsülsüz olan bu şuş, veteriner alanında geniş kullanım alanına sahiptir.

Anthrax (şarbon), vücut ısısının yükselmesi, dalağın şişmesi, kanın koyu bir renk alması ve pıhtılaşması, deri altı ve sub-seröz boşluklarda sero-hemorajik infiltrasyonların oluşması ile karakterize bir enfeksiyondur. Hastalık zoonotik özelliktedir. Etkenin spor formunun doğada uzun yıllar canlılığını sürdürmesi nedeniyle çevre sağlığı için de bir risk oluşturmaktadır.

  • Daha serum naklinin yapılmadığı 1923’den önceki dönemde, hayvan sahiplerinden bazıları kendi özel çabaları ile geliştirdikleri Pasteur aşısını kullanmışlardır.
  • 1923’den sonra yapılan bağışıklık serum nakli.
  • Bağışıklık serum nakli ile birlikte Sobernheim Tekniği ile aşılama.
  • Pasteur aşısı ile aşılama (1927’den önce ithali yapılan Pasteur aşısı bu tarihten itibaren Pendik Bakteriyoloji Enstitüsü’nde Dr. Forgot kontrolünde üretilmiştir.
  • Türk Üniversal Antraks aşısı ile aşılama.
  • Max-Sterne Aşısı.

Türk Üniversal Antraks ve Max Sterne Aşısı

Türkiye’de ilk olarak Ord. Prof Dr. Süreyya Tahsin Aygün’ün ürettiği Türk Üniversal aşısı kullanılmıştır, daha sonra OIE standartlarına uyularak Sterne tarafından bulunan aşı kullanılmaya başlanmıştır.

Geçmişten günümüze antraks ile ilgili birçok çalışmada Sterne şuşu bir model olarak kullanılmaktadır. PXO plazmidini taşıyan ve kapsülsüz olan bu şuş, veteriner alanında geniş kullanım alanına sahiptir. Şuş, Sterne tarafından 1937 yılında geliştirilmiştir. Dünya genelinde antraks’a karşı aşı üreten merkezlerden çoğu aşı şuşu (seed stock) olarak 34 F2 şuşunu kullanmaktadır. 

Türkiye’de üretilmekte olan antraks aşısı 34 F2 şuşu ile hazırlanan %50 gliserin, %50 FTS ve % 0.1-0.5 saponin içeren sporlu attenüe bir aşıdır. Aşı, antraks’lı bölgelerde hastalık daha ortaya çıkmadan önce ilkbaharda, hastalık çıkan yerlerde ise derhal ve hasta olmayanlara uygulanmaktadır. 1-2 hafta içinde oluşan bağışıklık 6-12 ay sürmektedir.

Anthrax (şarbon) ve Korunma

  • Anthtrax 3285 sayılı Hayvan Sağlığı ve Zabıta’sı Yönetmeliğine göre ihbarı zorunlu bir hastalıktır.
  • Hastalığın ortaya çıktığı bölgelerde, bulaşma kaynakları olan yerler (mera, ahır, vs) kapatılır veya hayvanlar oralardan uzaklaştırılır.
  • Hastalığa yakalanan hayvanlar ölümden kısa bir süre öncesinde de süt, idrar ve diğer salgıları ile enfeksiyonu yayma olasılıkları olduğundan hayvanların muayenesi ve ölmüş hayvanların nakli sırasında dikkat edilmesi ve koruyucu tedbirlerin alınması gerekir. Ahırda ölen hayvanların ağız, burun ve anüs gibi delikleri tentürdiyotlu pamukla kapatılarak uygun vasıtalarla ve koruyucu elbiseler giyilerek imha edileceği yere taşınır.
  • Ölen hayvanlar 2 metre derinlikteki çukurlara gömülür ve üzerine sönmemiş kireç atılır.
  • Hastalığın bulaştığı düşünülen alanlar ve kadavralar yakılır.
  •  Ahırlar önce soudkostikli sıcak su ile yıkanır. Ahırlar ve malzemelerin dezenfektasyonu için %0.1 süblime, %5 asit fenik, %5 kresol, %5 kreolin ve diğer dezenfaktosyonlar kullanılır.
  • Anthrax hastalığının tespit edildiği bölgeye kordon ve karantina tedbirleri uygulanır.
  • Ot ve samandan şüheleniliyorsa bunlar imha edilir.
  • Hastalık ortaya çıktığında ateşi olmayan hayvanlar hemen aşılanır.
  • Aşısı yapılan hayvanlar aşılama yapıldıktan genellikle 15 gün sonra kontamine meralarda otlatılabilir, fakat bağışıklığın kazanılma süresi biraz daha uzun olabilir. Etkili aşısı vardır. Türkiye’de Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Etlik Hayvan Hastalıkları Araştırma Enstitüsü tarafından üretilen Max-Sterne aşısı 2-6 aylık hayvanlara uygulanmakta ve yaklaşık 6-12 ay bağışıklık elde edilmektedir.Hastalığın görüldüğü yerlerde hayvanların belli aralıklarla en az 5 yıl aşılanmalıdır. Koruyucu aşılama genel olarak ilkbaharda yapılır.

Benzer sağlık yazıları

  1. Şarbon hastalığı nedir ve neden olur
  2. Ant Etvac Anthrax nedir ve ne için uygulanır

Yorum Yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Popüler Konular

Üste Git