Damar Hastalıkları Ve Tedavileri

Vaskülit Nedir? (Damar İltihabı Neden Olur?)

vaskulit
Vaskülitler, kan damarı duvarında oluşan yangısal değişimlerin tümüne verilen addır.

Vaskülitlerin nedenleri, belirtileri ve tedavileri

Vaskülitler, kan damarı duvarında oluşan yangısal değişimlerin tümüne verilen addır. Bu durumda damar siteminde tıkanma, daralma ve anevrizmalar ile seyreden ve çoklu organ yetmezliğine yol açan bir durum ortaya çıkabilir. Vaskülit kan damarlarının iltihabıdır.

Vaskülitler, nedeni belli olmayan ateş, kilo kaybı ve yorgunluk, cilt lezyonları (ürtiker, livado retikülaris, palpabl purpura, nodül, ülser ve nekroz gibi cilt sorunları), nedeni bilinmeyen miyalji, artrit veya artralji, hipertansiyon, yumuşak doku ödemi gibi bulgular gösteren bir damar hastalığıdır.

Vaskülitlerin nedenleri

Vaskülitler hafif seyirden, hayatı tehdit eden ciddi fonksiyon kayıplarına kadar gidiş gösteren farklı klinik tablolar ile kendini gösteren bir hastalıktır. Vaskülitlerin genelinde durumu başlatan veya tetikleyen etken tam olarak bilinmemektedir. Hastaların bir kısmında mekanik travma, bakteriyel invazyon, bazı toksinler veya radyasyon gibi özgül bir neden ile, damar duvarının hasar görmesi sonucu vaskülit başlayabilir.

Bazı olguların damar duvarında hepatit B antijeni, bazı vaskülit tiplerinde HCV enfeksiyonu tespit edilmiştir. Vaskülit gelişmesinde rol oynayan birçok risk faktörlerinden şüphelenilse de hangi mekanizma ya da hangi mekanizmalar ile damar enflamasyonunun geliştiği tam olarak bilinmemektedir.

Anti-nötrofil stoplazmatik antikor (ANCA) varlığı, anti-endotelyal antikorun pozitif olması, hücresel immün yanıt, granülom oluşumu, patojenik immün kompleks varlığı ve damar duvarında depolanması vaskülitlerin kesin olmayan mekanizmalarıdır. Vaskülitlerin tedavi ve seyirleri de birbirinden farklıdır.

Vaskülit tipleri

Vaskülitler genel olarak iki ana başlık altında değerlendirilir. Altta yatan hastalıklara bağlı (sekonder) vaskülitler, altta yatan bir hastalığın bulunmadığı (primer) vaskülitler olarak adlandırılır.

Primer vaskülit nedir? : Altta yatan bir hastalık bulunmaz ise primer vaskülitten söz edilir. Primer vaskülit başlığı altında meydana gelen hastalıklardan, poliarteritis nodoza ve wegener granülomatozu gibi primer vaskülitler nadir görülen hastalıklardır ve bu hastalıkların teşhisi erken konulmaz ve tedavisi yapılamaz ise ölümcül risk taşıyabilir.

Sekonder vaskülit nedir? : Vaskülitlerin geneli var olan herhangi bir duruma (enfeksiyöz hastalıklar, kronik enflamatuar bağ dokusu hastalıkları veya kanser gibi) hastalıklar eşlik ettiğinde sekonder vaskülit olarak adlandırılır. Sekonder vaskülitler damar duvarında immün kompleks birikimi ile kendini gösterir.

Vaskülitlerin sınıflandırılması

Primer vaskülitler, büyük damar vasküliti, orta çaplı damar vasküliti ve küçük çaplı damar vasküliti şeklinde 3 farklı boyutta alt sınıflara ayrılır.

Büyük damar vasküliti nedir? : Takayasu arteriti, dev hücreli arterit, Cogan sendromu ve Behçet hastalığı gibi hastalıkları içerir.

Orta çaplı damar vasküliti nedir? : Poliarteritis nodoza, kutanöz poliarteritis nodoza, Buerger hastalığı, kawasaki hastalığı, santral sinir sisteminin primer anjiniti gibi hastalıkları içerir.

Küçük çaplı damar vasküliti nedir? : Küçük çaplı damar vaskülit, kendi içinde iki grupta (A-B) olarak değerlendirilir.

A- İmmün kompleks aracılı vaskülit nedir? :Goodpasture hastalığı, kutanöz lökositoklastik anjit, henoch schönlein purpura, hipokomplamentemik ürtikeryal vaskülit, esansiyel kriyoglobinemi, eritema elevatum diutinum gibi patolijilerde görülebilir.

B- ANCA ile birliktelik gösteren vaskülitler : Wegener granülomatozu, cuhurg – strauss sendromu, mikroskopik polianjit, böbreğe sınırlı vaskülit gibi patolojileri içerir.

Sekonder ve küçük damar vaskülitleri :Bağ dokusu hastalığına bağlı, ilaçlara bağlı, enfeksiyonlara bağlı, kötü huylu kanserlere bağlı ve enflamatuar bağırsak hastalığına bağlı gelişen vaskülitlerdir.

Vaskülitlerin belirtileri

Belirtiler tutulan damar tipi ve organ tutulumunun ciddiyetine göre değişiklik gösterir. Ani başlayan veya haftalar içinde yavaş yavaş ortaya çıkabilir. Hastaların % 50'sinde halsizlik ve ateş vardır. hastaların hemen hepsinde deri lezyonları bulunur.

Alt ekstremite, kalça bölgesi, üst ekstremite, gövde ve yüzde benekli ve kabartılı, ciltte nokta biçiminde kanamalar (damar dışına kan çıkması), deri ya da mukozal bölgelerde mavi veya mor renkte yama tarzında kanamalar, ciltte soyulmalar, ciltte solukluk, deri ve mukozal bölgelerde hissedilir küçük kanamalar, bazen kızarıklık, eritema nodozum şeklinde belirtiler görülür.

Göz kapaklarında, saçlı deride, dudaklarda, kulaklarda, el ve ayak sırtlarında, sırtta, testis kısımlarında, genital bölge kısımlarında anjiyo ödem gibi belirtiler görülebilir. Diz ve ayak bileklerinde şişlik, hassasiyet, ağrılı hareket ve seröz eklem sıvısı gibi şikayetler gösterebilir.

Kolik ağrısı, kusma ve gaitada gizli veya açık kan, ishal veya kanlı balgam şeklinde dışkılama, böbrek tutulumunda kanlı idrar yapma, idrarda protein görülmesi, idrarda silendiüri, azotemi oligüri gibi bulgular vardır. Merkezi sinir sistemi tutulumunda beyindeki dengesiz sinir şarj-deşarjı sonucunda kasların kısmi ya da generalize olarak kasılması şeklinde durumlar ortaya çıkabilir. Hafif felç ya da koma gibi durumlar gelişebilir.

Vaskülitlerin teşhisi

Vaskülit tedavisi

Vaskülit teşhisi

Vaskülitin bulguları etkilediği organa ve damar sistemine göre değişir. Bazı vaskülitler tek organı etkiler iken, bazıları da birden çok organı etkileyebilir. Vaskülit tanısı en kesin olarak biyopsi ile konur.

Biyopside damar duvarı boyunca iltihap hücrelerinin görülmesi ve buna bağlı değişikliklerin izlenmesi tanı koymada yardımcıdır. Fakat biyopsi alınan yerde bu değişiklikler olmayabilir ya da hastalıklı bölge biyopsi için elverişli (beyin dokusundan biyopsi alma zorluğu gibi) olmayabilir.

Bu gibi durumlarda kan testleri (eritrosit, sedimantasyon hızı, C reaktif protein gibi) testler, idrar tahlilleri ve radyolojik görüntüleme yöntemleri (ultrasonografi, bilgisayarlı tomografi, manyetik rezonans görüntüleme ve özellikle kan damarlarını görüntülemek için kullanılan anjiyografi gibi) radyolojik incelemeler tanıda kullanılır.

Vaskülitlerin ayırıcı tanısı önemlidir. Örneğin deri döküntülerinde vaskülit şikayetleri hemorejik diatez ve septisemi ile, gastrointestinal sistem tutulumunda vaskülit şikayetleri akut karın ağrıları ve inflamatuar bağırsak hastalığı ile, böbrek tutulumunda akut glomerulonefrit vaskülit şikayetleri gibi başka nedenlerden meydana gelen benzer şikayetlerden vaskülitlerin ayırıcı tanısı oldukça önemlidir. Vaskülit tanısı genellikle romatoloji bölümlerinde, ciddi araştırmalar sonucu konulabilir.

Vaskülitlerin tedavisi

Vaskülit tedavi edilebilir bir hastalıktır ve tedavi uzun ve yoğundur. Vaskülit tedavisinde bağışıklık sistemini baskılayıcı ilaçlar kullanılır ve steroidler bu ilaçların başında gelir. Siteroid tedavisine genellikle bağışıklık sitemini baskılayıcı başka ilaçlar da eklenir.

Tedavi sürecinde ilaçların yan etkilerini veya ne kadar etkili olduklarının takip edilebilmesi için hastaların, sıkı doktor kontrolü altında en az bir ya da daha fazla gözetim altında tutulmaları gereklidir. Vaskülit tedavisi tek bir uzmanlık dalını değil, birden fazla uzmanlık dalını ilgilendirir.

Damar hastalıkları ile ilgili benzer sağlık yazıları

  1. Beyin damar hastalıkları nedenleri ve tedavisi
  2. Varis nedenleri ve tedavisi
  3. Koroner arter hastalığı neden olur
  4. Anjiyoplasti nedir
  5. Buerger hastalığı neden olur
  6. Akut arter tıkanıklığı neden olur
  7. Aort diseksiyonu neden olur

Yorum Yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Popüler Konular

Üste Git