Akciğer Hastalıkları

Şarbon Hastalığı Nedir? Şarbon Belirtileri (Kara Çıban Nedir?)

Şarbon hastalığı nedir
Şarbon, (çoban çıbanı, kara çıban, anthrax) olarak ta adlandırılan basillus antrasis adlı bakterinin neden olduğu bulaşıcı, tedavi edilmediği taktirde öldürücü bir hastalıktır. Şarbon, hastalık bulaşmış hayvanlar ya da hastalık bulaşmış hayvan ürünleri ile temas sonrası insanlara bulaşan zoonotik bir enfeksiyon hastalığıdır.

Şarbon hastalığı nedenleri, belirtileri ve tedavisi

Şarbon hastalığı (çoban çıbanı, kara çıban, anthrax) olarak da adlandırılan Bacillus anthracis adlı bakterinin neden olduğu bulaşıcı, tedavi edilmediği taktirde öldürücü bir hastalıktır. Bacillus anthracis sporlu şekli dış şartlara dayanıklıdır ve toprakta 40 yıl yaşayabilir. Sporsuz Bacillus anthracis çevre şartlarına dayanıksızdır.

Şarbon, hastalık bulaşmış hayvanlar ya da hastalık bulaşmış hayvan ürünleri ile temas sonrası insanlara bulaşan bir enfeksiyon hastalığıdır. Şarbon genellikle ot yiyen hayvanlarda sığır, koyun, keçi ve beygir gibi hayvanlara bakteriler ile bulaşmış toprak aracılığı ile geçer. Dünya genelinde her yıl 20 -100 bin insanda şarbon hastalığı görüldüğü hakkında bilgiler vardır. Türkiye'de bölgesel olarak görülen şarbon enfeksiyonu sıklığı giderek azalmaktadır.

Şarbon hastalığı türleri

Şarbon enfeksiyonu insanlarda bakterilerin organizmaya giriş bölgesine göre üç klinik formda değerlendirilir. Bu türler, cilt şarbonu veya deri şarbonu, akciğer şarbonu, gastrointestinal şarbon türleridir. Bölgesel (endemik) şarbon vakalarının genelini cilt şarbonu oluşturur. En tehlikeli şarbon türü ise biyolojik silah olarak da kullanılan akciğer şarbonu'dur. Bulaşma şekillerine göre enfeksiyon değişik formlarda görülebilir. Endüstriyel kaynaklı şarbon, laboratuvar kaynaklı şarbon ve tarımsal kaynaklı şarbon şeklinde görülür. Türkiye'de en sık görülen tarımsal kaynaklı şarbon hastalığıdır.

Şarbon hastalığı nasıl bulaşır?

Hayvancılıkla uğraşanlar, kasaplar, dericilik ile uğraşanlar, çobanlar ve veterinerler şarbon hastalığı riski taşırlar. Şarbon hastalığı insan vücuduna kesi, sıyrık veya kaşıma gibi küçük yaralar ile deriden, bakterilerin solunması yolu ile solunum sisteminden, hastalık bulaşmış etlerin yenilmesi ile gastrointestinal sistemden girerler. Şarbon hastalığının insandan insana bulaşması çok az görülen bir durumdur.

  1. Cilt şarbonu nasıl bulaşır? : Şarbon hastalığı özellikle hayvancılık ile uğraşan bölgelerde hasta hayvanların kesilmesi, derisinin yüzülmesi ve hastalık bulaşmış etlerin işlenmesi sırasında doğrudan temas yolu ile cilt şarbonu bulaşabilir.
  2. Gastrointestinal sistem şarbonu nasıl bulaşır? : Hastalık bulaşmış etlerin yeterince pişirilmeden yenmesi sonucu gastrointestinal sistem şarbonu bulaşır.
  3. Akciğer şarbonu nasıl bulaşır? : Çok fazla görülmeyen bir şarbon türünün bulaşma şekli ise şarbon bakterisinin solunum yolu ile alınması sonucunda akciğer şarbonu şeklinde görülür.
Şarbon hastalığından korunma

Şarbon hastalığından korunma

Şarbon hastalığının belirtileri

Şarbon belirtileri şarbonunun hastalığının türüne göre değişiklik gösterir.

Akciğer şarbonu belirtileri : Akciğer şarbonu spor içeren 1-5 mikrometrelik partiküllerin alveoler boşlukta birikimi sonrası başlar. Akciğer şarbonunda yaklaşık 1-6 günlük bazende haftalarca süren bir kuluçka döneminden sonra ilk belirtiler görülmeye başlar ve belirtiler iki aşamalıdır. İlk evrede öksürük, ateş, nefes darlığı, baş ağrısı, kusma, halsizlik, karın ağrısı ve göğüs ağrısı şeklinde hastalığa özgü olmayan belirtiler meydana çıkmaya başlar. İlk evre saatlerce ya da günlerce sürebilir.

Tanısı konulamayan hastalarda hastalığın fulminan olan ikinci evre başlar. Bu evrede ani başlayan ateş, nefes darlığı, terleme ve şok gelişir. Bazı hastalarda lenf bezleri şişmesi ve ak kan damarlarının genişlemesi sonucu solunum yollarında ıslık sesi çıkmaya başlar. Bu belirtilerden sonra hastada morarma ve tansiyonun hızla düşmesi nedeni ile ölüm riski meydana gelir. Hastaların ortalama % 50'sinde hemorajik menenjit gelişir.

Cilt (deri) şarbonu belirtileri : Cilt şarbonu bakterileri deride oluşan kesik ya da sıyrıklardan girerek deri içinde depolanması sonrası gelişir. Genellikle el, kol, yüz, göz kapakları, ağız içi, dil ve boyun gibi açıkta kalan bölgelerde görülür. Bakterinin yerleşmesi ile lezyonun ortaya çıkışı arasında geçen süre çoğunlukla 2-3 gündür. Basillerin girdiği yerde kaşınma, yanma ve pire ısırığı gibi kızarıklık oluşur. 2-3 gün içinde deride kabarıklık, içi su dolu kabarcıklar sonrada yara oluşur. Yara üzerinde kara kabuklar oluşur. Genel belirti olarak, kırgınlık, halsizlik, ateş, baş ağrısı ve karın ağrısı görülür.

Gastrointestinal sistem şarbonu belirtileri : Gastrointestinal şarbonu bakterilerin gastrointestinal sistemin üst ya da alt bölgelerinde yerleşerek üremesi sonucu gelişir ve nadir görülen şarbon türüdür. Belirtileri arasında bulantı, kusma, iştahsızlık, karın ağrısı ve kanlı ishal vardır. Hastanın ateşi yükselir ve genel durumu bozulur. Tansiyon düşüklüğü ve kana zehir karışması, vücuttaki bütün kuvvetin birden kesilmesi sonucu hasta ölebilir.

Şarbon hastalığı belirtileri

Şarbon hastalığı belirtileri

Şarbon hastalığı teşhisi

Şarbon hastalığının tanısı da şarbon türlerine göre değişik tetkikler ile konulur.

  1. Deri şarbonu nasıl teşhis edilir? : Direkt doku örneği ve kültür alınır. Deride oluşan kabarcıkların içindeki sıvıdan pipet şırınga veya enjektör ile sıvı örneği alınır. Ağır karmaşık deri şarbonu vakalarında kan kültürü alınır ve laboratuvar incelemesine gönderilir.
  2. Akciğer şarbonu nasıl teşhis edilir? : Akciğer şarbonu tanısı balgam ve akciğer zarı sıvı örneği ve kan kültürü alınır ve laboratuvar incelemesine gönderilir.
  3. Gastrointestinal sistem şarbonu nasıl teşhis edilir? : Dışkı sıvısından örnek, kusmuktan alınan örnek veya asit sıvısından alınan örnekler laboratuvar incelemesine gönderilir.
  4. Şarbon menenjit nasıl teşhis edilir? : BOS sıvısı (beyin omurilik sıvısı) örneği laboratuvar incelemesine gönderilir.

Yani kısaca şarbon tanısı kan tahlilleri, doku tahlilleri, sıvı tahlilleri gibi tetkikler ve fizik muayene bulguları ile kesin tanının konulması mümkün olabilir.

Şarbon hastalığı tedavisi

Deri şarbonu bazı hastalarda kendiliğinden iyileşebilir fakat % 10 veya % 20 vakada sepsis (kan zehirlenmesi) ve ölüm riski vardır. Akciğer (pulmoner) şarbonu, şarbon menenjiti (santral sinir sistemi) ve bağırsak (gastrointestinal sistem) şarbonu öldürücüdür. Şarbon tedavisinde ilk tercih penisilin tedavisidir. Hastanın penisiline alerjisi var ise diğer antibiyotik tedavileri uygulanır. Tedavinin başarılı olması için erken tanı ve erken tedavi gereklidir.

Şarbon hastalığı nasıl önlenir

Şarbon hastalığı nasıl önlenir

Bulaşıcı hastalıklar ile ilgili benzer sağlık yazıları

  1. Babesiyoz hastalığı nedenleri, belirtileri ve tedavisi
  2. Kırım kongo kanamalı ateşi nedenleri, belirtileri ve tedavisi
  3. Orf hastalığı (ektima) nedenleri, belirtileri ve tedavisi
  4. Yılancık hastalığı nedenleri, belirtileri ve tedavisi
  5. Bruselloz hastalığı nedenleri, belirtileri ve tedavisi
  6. Şark çıbanı hastalığı nedenleri, belirtileri ve tedavisi
  7. Tetanoz hastalığı nedenleri, belirtileri ve tedavisi

Yorum Yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Popüler Konular

Üste Git