Beyin Hastalıkları

Şant Enfeksiyonu Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi

Şant enfeksiyonu nedir
Hidrosefali gelişen olgularda genellikle ventriküloperitoneal şantlar (VPŞ) tedavisi uygulanarak beyin omurilik sıvısının (BOS) akıtılması sağlanır.

Şant enfeksiyonu neden olur?

Hidrosefali gelişen olgularda genellikle ventriküloperitoneal şantlar (VPŞ) tedavisi uygulanarak beyin omurilik sıvısının (BOS) akıtılması sağlanır. Ventriküloperitoneal şant tedavisinin uygulanması hastanın hayatta kalmasında ve nörolojik bozuklukların engellenmesinde etkili olmasına rağmen bazı komplikasyonlara da neden olabilmektedir.

Bu komplikasyonlardan en yaygın olanı da şant enfeksiyonlarıdır. Farklı verilere göre şant enfeksiyonu görülme hızı % 5 ile % 15 arasında değişmektedir. Şant enfeksiyonu hızını etkileyebilecek birçok neden vardır. Bu nedenler arasında en sık bilineni yaştır. Uç yaşlardaki hastalarda şant enfeksiyonu hızı diğer yaş gruplarına oranla oldukça fazladır. Özellikle prematüre bebeklerde farklı nedenler ile uygulanan şant tedavisinde enfeksiyon gelişme olasılığı en üst düzeydedir.

Diğer bir şant enfeksiyonu nedeni ise çeşitli nedenlere bağlı şantın tıkanmasıdır. Bunların dışında şant enfeksiyonuna neden olan faktörler uygulanan cerrahi teknik, tedaviyi yapan cerrahın deneyimi, şant takılacak deri alanının durumu, uygulanan operasyonun süresi gibi faktörler şant enfeksiyonu gelişmesini arttıran faktörlerdir.

Mikroorganizmalar çeşitli yollar ile şanta ulaşarak enfeksiyon gelişimine neden olabilir. Deri florasında bulunan mikroorganizmalar başlıca enfeksiyon kaynağı olup cerrahi işlem sırasında ya da cerrahiden sonra yara iyileşmesi döneminde şanta bulaşarak enfeksiyon gelişimine yol açarlar. Şant enfeksiyonu çoğunlukla ilk 2 veya 6 ay içinde gelişir. Şant takıldıktan uzun süre sonra gelişen şant enfeksiyonu genellikle şant distal ucunun mikroorganizma ile karşılaşması sonucu gelişir ve olası patojen, kullanılan şant tipine göre değişir.

Şant enfeksiyonu belirtileri

Şant enfeksiyonunun en önemli belirtisi ateş yüksekliği ve şantın işlev bozukluğudur. Şant enfeksiyonu belirtileri çocuklarda ve yetişkin hastalarda farklılık gösterir. Çocuklarda şant enfeksiyonu belirtileri genellikle ateş, aşırı hassaslık, meninks irritasyonu bulguları, şant bölgesinde enflamasyon, şant trasesi boyunca cilt enfeksiyonu, karın ağrısı, epilepsi nöbetleri ve nörolojik durumda bozulmalar gibi belirtiler görülür. Erişkin yaşlardaki şant enfeksiyonlu hastalarda görülen belirtiler baş ağrısı, ense sertliği, mide bulantısı, kusma, ateş ve mental durumda bozukluklar gibi belirtiler görülür.

Şant enfeksiyonu teşhisi

Şant enfeksiyonlarının tasında ilk adım hastanın öyküsünün dikkatli bir şekilde alınması ile başlar. Hastanın öyküsü alındıktan sonra hastanın belirtileri, BOS ve periferik kan analizleri yapılır. Şant enfeksiyonuna neden olan dirençli mikroorganizmalar özellikle yenidoğanlar, bağışıklık sistemi zayıf olan hastalar ve geçmişinde multipl şant operasyonu geçirenlerde daha sık görülür.

Şant enfeksiyonu teşhisi için ayrıntılı nörolojik muayene ve sistemik muayene mutlaka yapılmalıdır. Şantın gidiş yolu enflamasyon ve hassaslık bakımından göz ve elle muayene edilmelidir. Muayene, BOS ve kan anaizleri dışında teşhiste bazı görüntüleme yöntemleri de kullanılabilir. Direkt grafiler, kontrastsız beyin tomografisi, batın tomografisi gibi görüntüleme yöntemlerine gerek duyulur.

Şant enfeksiyonu tedavisi

Şant enfeksiyonunun kesin teşhisi konulduktan sonra enfeksiyon ayırt edilene ve kültür sonuçları negatif çıkana kadar antibiyotik ve ampirik olarak tedavi başlar. Sonuç belli olduktan sonra tedavide üç yol izlenir. İlk olarak şant sistemi çıkarılmadan antibiyotik tedavisine devam etmek, ikinci yöntemde şant sisteminin batın ucunu eksterne etmek ve üçüncü yöntem ise şant sisteminin tamamen çıkarılması ve beyin korteksini koruyabilecek BOS tahliyesini sağlayacak yeni bir kateter takılması ve antibiyotik tedavisinin devam ettirilmesidir.

Şant enfeksiyonlarında, enfeksiyona neden olan ajan kateter üzerinde kolonize olduğu için, tedavisinin faydalı olmasını sağlama amaçlı şant elemanlarının tamamının beyin omurilik sıvısının dolaştığı ortamlardan çıkartılması gereklidir. Çıkartılmaz ise beyin omurilik sıvısı içerisindeki mikroorganizmalar tamamen temizlense bile kateter üzerindekiler temizlenemez ve bu sistemdeki enfeksiyon devam eder.

Tedavi bitiminde takip devam eder ve takip sürecinde beyin omurilik sıvısından örnekler alınır ve analiz edilir. Çıkan sonuca göre antibiyotik tedavisi gözden geçirilir. Şant enfeksiyonlarında tedavinin süresi hastanın şikayetlerine, mikorganizmaya ve beyin omurilik sıvısı analizlerinin temiz çıkmasına bağlıdır. Tedavi bitiminde kültür sonuçları temiz çıksa bile hastanın şikayetlerine ve genel görünümüne dikkat edilmelidir.

Şant enfeksiyonu nasıl önlenir?

Şant enfeksiyonunu önleme amaçlı bazı kurallara dikkat edilmelidir.

1- Şant enfeksiyonunu önlemek için şant ameliyatı bu konuda tecrübesi olan hekim tarafından yapılmalıdır.

2- Şant enfeksiyonunu önlemek için ameliyatı yapacak olan doktor, şant takılacak hastayı ilk sıraya almalıdır.

3- Şant enfeksiyonunu önlemek için şant ameliyatı olacak olan hasta bir hastadan fazla ise ilk ameliyatı yaşı en küçük olan hastadan başlanmalıdır.

4- Şant enfeksiyonunu önlemek için şant ameliyatı sırasında ameliyat ekibinde mümkün olduğunca az sayıda kişi olmalı, ameliyattan sonra hastanın alınacağı odaya giriş çıkış engellenmeli, şant elemanlarını mümkün olduğunca sadece bir kişi ellemeli gibi önlemler gerekir.

5- Şant enfeksiyonunu önlemek için şant ameliyatı öncesi ciddi şekilde cilt temizliği yapılmalı ve açıkta kalan cilt alanları sabunlanmalıdır.

6- Şant enfeksiyonunu önlemek için şant ameliyatı öncesinde, sırasında ve sonrasında sterilizasyon ve izalasyon kurallarına dikkatli bir şekilde uyumalı, açıkta minimum cilt alanı bırakmak ve bu cilt yüzeylerini de daha az cilt teması sağlamak için steril dreyp ile örtmek gerekir.

7- Şant enfeksiyonunu önlemek için şant ameliyatında dikkatli cerrahi işlem uygulanması, gereksiz cilt kesilerinin yapılmaması, şant şişini batından kranyuma ilerletirken ciltten en az sayıda çıkarmak ve mümkün olduğunca tek seferde geçirmek gibi yöntemler şant enfeksiyonlarını önlemede önemlidir.

8- Şant enfeksiyonunu önlemek için şant elemanlarını metal aletler ile dokunmamak gerekir.

9- Şant enfeksiyonunu önlemek için peri operatif antibiyotik proflaksisinin önemi büyüktür.

10- Şant enfeksiyonunu önlemek için şant elemanlarını, tercihen vankomisinli serum fizyolojik içinde bekletmek önemlidir.

11- Şant enfeksiyonlarını önlemede cerrahi sürenin mümkün olduğunca kısa tutulması da önemlidir.

12- Şant enfeksiyonlarını önlemek için şant operasyonu sırasında hastaya endoskopi işlemi yapılmamalıdır.

13- Şant enfeksiyonunu önlemek için ventriküler kateter takılması sırasında temiz (ikinci) eldiven kullanılmalıdır.

14- Şant enfeksiyonunu önlemek için ventriküler kateterin takıldığı kesi yeri beyin omurilik sıvısı kaçırmayacak şekilde kapatılmalıdır.

15- Şant enfeksiyonunu önlemek için cilt çok ince ise beyin omurilik sıvısının ve şantın kontaminasyonunu engel olmak için, cilt yüzeyine steril şartlarda sıkılan yapıştırıcılar (opside) kullanarak bariyer oluşturulmalıdır.

Nörolojik hastalıklar ile ilgili benzer sağlık yazıları

  1. Hidrosefali ve şant tedavisi nedir
  2. Çocuklarda hidrosefali nedenleri, belirtileri ve tedavisi
  3. Beyinde su toplanması (hidrosefali) nedenleri ve tedavisi
  4. Beyin felci (serebral palsi) neden olur
  5. Baş ağrısı nedenleri ve tedavisi

Yorum Yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Popüler Konular

Üste Git