Görüntüleme Yöntemleri

Radyasyon Birimleri Nedir? Radyasyon Hastalığı Nedir?

Radyasyon nedir

Radyasyon birimleri nelerdir?

SSI sisteminde (uluslararası radyasyon birimleri sistemi) radyasyon düzeyini ölçmek için başlıca üç birim kullanılır. Becquerel, gray ve sievert birimleri kullanılır. Bu üç birimin tanımı aşağıda verilmiştir. Bugün büyük ölçüde terk edilmiş olan ancak bazı özel amaçlar ile kullanılan iki farklı radyasyon biriminin (rad ve rem) de tanımları verilmiştir.

Becguerel birimi nedir? : Becguerel radyoaktivitenin SI birimidir. Bir becquerel (Bq) saniyede bir bozunum (ya da başka bir nükleer dönüşüm) olarak tanımlanır. Becquerel sayısı belirli bir kaynağın radyoaktivite kuvvetinin ölçüsü olmakla birlikte farklı radyasyon tiplerinin doku üzerindeki farklı etkilerini dikkate almaz; bu yüzden sievert tıbbi amaçlı olarak daha kullanışlı bir birimdir.

Gray birimi nedir? : Gray iyonize edici radyasyonun emilen dozunun SI birimi. Gray (Gy) rad'in yerini almıştır. Bir gray, ışınlanan materyalin kilogramı başına 1 joule enerji emilimi olarak tanımlanır. Bir gray ıoo rad'a denktir.

Rad birimi nedir? : Rad iyonize edici radyasyonun emilen dozunun birimidir. "Radiation absorbed dose" (emilen radyasyon dozu) kelimelerinin baş harflerinden türetilmiştir. Bir rad ışınlanan materyalin gramı başına ıoo erg'lik (erg bir iş ya da enerji birimidir) enerji emilimine eşittir. Rad yerini büyük ölçüde gray'e bırakmıştır; 1 rad 0.01 gray'dir.

Rem dozu nedir : Rem "Roentgen equivalent man" sözcüklerinin baş harflerinden türetilmiştir. Bir rad X-ışını ya da gama ışınının biyolojik etkisine eşit etki oluşturan iyonize edici radyasyon dozudur. Nötronlar gibi bazı iyonize edici radyasyon tiplerinin denk miktarda emilen X ışını ya da gama ışınından daha fazla biyolojik etki yaptığının gözlenmesi üzerine önerilmiş bir birimdir. Kısaca rem ışınlamanın biyolojik etkisinin bir ölçüsüdür. X ışınları ve gama ışınları için rem rad'a eşittir. Diğer radyasyon çeşitleri için rem rad sayısının söz konusu radyasyon çeşidine bağlı olarak değişen özel bir faktör ile (nitelik faktörü ya da göreceli biyolojik etki) çarpılması ile hesaplanır. Rem biriminin yerini SI birim sisteminde sievert almıştır; 1 rem 0.01 sievert'e denktir.

Sievert dozu nedir? : Bir sievert (Sv) 1 gray X ışını ya da gama ışını ile aynı biyolojik etkiyi oluşturan radyasyon dozudur. Bir sievert 100 rem'e denktir.

Radyasyon'un riskleri olur mu?

Radyasyon riskleri, X ışınları ya da gama ışınları gibi dış kaynaklı ya da vücuda alınan radyoaktif maddelerden kaynaklanan radyasyonun (dalga ya da parçacık şeklinde enerji yayılımı) ortaya çıkardığı riskler. Radyasyonun etkileri doza, maruz kalınan süreye, maruz kalan organa bağlıdır.

Bazı radyasyon şekillerinde hasar ancak radyasyon dozu belirli bir sınırın üzerine çıktığında meydana gelir ki bu genellikle 1 sievert'tir. Bu tür hasara örnekler radyasyon dermatiti, katarakt, organ yetmezliği (uzun yıllar sonra ortaya çıkabilir) ya da radyasyon hastalığı (şiddetli ve yüksek radyasyona erken dönemde oluşan reaksiyon) hastalığıdır. Diğer radyasyon hasarı tiplerinde hasar oluşma riski tekrarlayan radyasyon dozları ile artar.

Radyasyonun neden olduğu mutasyon sonucu ortaya çıkan kanser bu çeşit hasara örnektir. Nükleer reaktörlerden radyasyon sızıntıları mutasyon oranlarında artışa bu da lösemi gibi kanserlerin sıklığında, ileri ki nesillerde doğuştan kusurların ve kalıtsal hastalıkların sıklığında artışa neden olabilir. Kanser genellikle radyasyona maruz kalınmasından yıllar sonra ortaya çıkar.

Hasar radyasyona maruziyet sınırlanarak kontrol altına alınabilir. İş gereği radyasyon ile karşılaşan kişiler güvenli sınırların aşılmaması için izlenmelidir. Üreme çağındaki ya da daha genç kişilerin üreme organları X ışınlarına maruz kalacaklarında ya da radyoterapi alacaklarında korunmalıdır. Görüntü aygıtlarının yaydığı radyasyonun ya da besinlerin ışınlanmasının radyasyon riski oluşturduğuna ilişkin kanıt yoktur.

  1. Radyasyon enteriti nedir? : İnce bağırsakta radyoterapi ya da başka bir nedenle radyasyona maruz kalması ile ortaya çıkan ve uzun sürebilen bir enterit (ince barsak iltihabı). Radyasyon enteritinin belirtileri bulantı, kusma ve ishaldir.
  2. Radyasyon dermatitis nedir? : Yüksek doz radyasyona tek bir kez maruz kalmakla oluşabilen dermatit çeşididir (cilt iltihabı).
  3. Radyasyon fibrozu nedir? : Vücudun radyoterapi uygulanan bir bölgesinin çevresindeki dokularda oluşan nedbeleşme ve kalınlaşma radyasyon fibrozudur.

Radyasyon hastalığı nedir?

Radyasyon hastalığı terimi 1 gray elen (Gy) yüksek X ışını ya da gama ışını ya da 1 sievert'ten (Sv) yüksek diğer tiplerde iyonize edici radyasyonun vücudun tümünde ya da büyük bir bölümünde ortaya çıkardığı akut etkileri anlatır.

Radyasyon hastalığı belirtileri

Radyasyon hastalığı belirtileri

Radyasyon hastalığı belirtileri

Radyasyonun etkileri doza ve maruz kalınan süreye bağlıdır. 2 Gy'in altındaki toplam dozlar sağlıklı erişkinde öldürücü olmaz. 1-10 Gy dozlarında geçici bulantı, bazen kusma görülebilir, ancak bu belirtiler hızla kaybolur ve sıklıkla 2-3 hafta süren görece iyileşme izlenir. Bu sürenin sonunda radyasyon hasarının kemik iliği ve bağışıklık sistemi üzerindeki, tekrarlayan enfeksiyonlar (bunlar antibiyotik ilaçlar ile tedavi edilmez ise öldürücü olabilirler) ve peteşiler (cilt altında iğne ucu kadar kanamalar) gibi etkileri görülmeye başlar.

Bazı hastalar kök hücre ya da kemik iliği nakli ile ya da kemik iliği kendini toparlayana kadar steril ortamda izole edilerek tedavi edilebilirler. 10-30 Gy dozlarında erken dönemde bulantı ve kusma görülür ancak bu belirtiler birkaç saat içinde kaybolur. Ancak, şiddetli ve sıklıkla kanlı ishale gastrointestinal sistem hasarı (gastrointestinal sendrom) ve bağışıklık sistemindeki zayıflamaya bağlı ortaya çıkan infeksiyon büyük olasılıkla radyasyona maruz kaldıktan 4-14 gün sonra ölüme neden olur.

30-100 Gy dozlara akut olarak maruz kalınması hızla bulantı, kusma, anksiyete ve oryantasyon bozukluğuna yol açar. Hasta saatler içinde merkezi sinir sistemi hasarı ve beyin ödemine (sıvı birikimi) bağlı olarak bilincini kaybeder ve ölür. Bu tabloya merkezi sinir sistemi sendromu adı verilir.

Benzer sağlık yazıları

  1. Zemin radyasyonu nerelerde bulunur
  2. Kanser haftası ve kanser nedir
  3. Floroskopi nasıl çekilir
  4. Bağışıklık sistemi yetersizliği neden olur
  5. Radyoterapi tedavisinin yan etkileri
  6. Kanser tedavisinde yeni buluş (protein tedavisi)
  7. Radyofrekans ablasyon tedavisi nedir

Yorum Yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Popüler Konular

Üste Git