Çocuk Hastalıkları ve Tedavileri

Kurşun Zehirlenmesi Nedir? Kurşun Zehirlenmesi Belirtileri

Kurşun zehirlenmesi nedir

Kurşun vücuda nasıl alınır?

Kurşun zehirlenmesi, hastalık yapma özelliği olan kurşun metali ile fazla temasta bulunma sonucunda gelişir. Kurşun, ağız veya akciğerler yolu ile hastanın vücuduna girer. Kurşun çevremizdeki pek çok şeyde bulunmaktadır. Örneğin, havada, toprakta, suda, kurşunlu benzinde, kurşun bazlı boyalarda, eski evlerdeki su borularında, çömlek sırlarında, kurşun kristalinde, pillerde ve kalaylı kaplarda kurşun metali vardır.

Kurşun, solunum yolları ile (benzin, sigara ve benzeri), sulardan, yiyeceklerden ve içeceklerden (anne sütü gibi), tozdan, topraktan, anneden bebeğine in utero geçiş yolu ile, ilaçlardan, kozmetiklerden ve deri ile temas yolu sonucu vücuda girer.

Kurşun nedir?

Kurşun, doğada yaygın olarak bulunan, kolay işlenebilir bir metal olmasından dolayı endüstride oldukça fazla kullanılan ve bu nedenle endüstrileşmiş toplumlarda insan sağlığını tehdit eden toksik bir elementtir. Kurşun bileşikleri 3 bin yıldır insanlar tarafından kullanılmaktadır. Hipokrat yazıtlarında görüldüğü üzere inorganik kurşun toksik etkileri çok eski çağlarda bile sağlık sorunu olarak kabul görmüştür.

Kurşun zehirlenmesi nasıl oluşur?

Kurşun, 1975'ten bu yana yeni arabaların kurşunsuz benzin kullanması zorunlu hale getirilmiştir ve yiyecek tenekelerinin ağzının kurşun lehim ile kapatılması durdurulmuştur. 1978'den beri evde kullanılan boyalar kurşunsuzdur. Su boruları artık kurşun değildir ve boru eklemleri için kurşun lehim kullanılmamaktadır. Bunun sonucunda da yiyecek ve içeceklerdeki kurşun oranı modem tarihteki en düşük düzeye inmiştir. Yine de çocuklar günümüzde bile kurşuna maruz kalabilmektedir ve çeşitli şekillerde kurşun zehirlenmesi görülmektedir.

Kurşun zehirlenmesine en sık rastlanan maruz kalma yolu kurşun bazlı boyaların kullanıldığı evlerdeki duvar, kapı, pencere ve mobilyalardaki tozları veya dökülen boya parçalarını çiğneyerek veya yutarak olmaktadır. Arabalardan veya endüstriyel kaynaklardan kirlenen havanın solunması ile ya da eski ve kurşun içeren boyaların kullanıldığı evlerdeki tozların solunum yoluna karışması ile de kurşuna maruz kalınabilir. Kurşun ile kirlenmiş toprak veya tozun ellendikten sonra ellerin ağıza götürülmesi sonucunda da bu durum görülebilir. Çocuklar kurşun içeren boyalar ile boyanmış olan jaluzi gibi nesneleri emerek de kurşuna maruz kalabilirler. Anne adayı bir şekilde kurşuna maruz kaldı ise gelişmekte olan fetüs plasenta aracılığı ile kurşuna maruz kalabilir.

İnsan vücudu kurşunu kalsiyum, demir veya çinko gibi diğer minerallerden ayırt edemez ve buna bağlı olarak kurşun kolayca kan akımına karışabilir. Çocukların cüsseleri daha küçük olduğu için oran olarak erişkinlere kıyasla daha fazla kurşun emiliminde bulunurlar. Eğer bir çocuk günlük olarak büyük miktarlarda kurşuna maruz kalır ise metal kan dolaşımını terk ederek kemik, beyin veya böbrekler (akut böbrek yetmezliği gibi) vücudun diğer bölümlerinde birikerek zararlar verebilir.

Kurşun zehirlenmesi belirtileri

Kurşun zehirlenmesi sonucu meydana gelen belirti ve bulgularda, hafif kurşun zehirlenmesi olan hastalarda belirti bulunmayabilir. Belirtiler ortaya çıktığında kas ağrısı, sürekli halsizlik, huzursuzluk, kayıtsızlık, uyuklama, konsantrasyon bozukluğu, karın ağrısı, baş ağrısı, kusma veya kilo kaybı şeklinde belirtiler olabilir. Kurşun zehirlenmesine maruz kalan yetişkinlerde veya çocuklarda yetersiz beslenme nedeni ile kansızlık ve/veya demir eksikliği görülebilir. Ciddi kurşun zehirlenmesi olan hastaların beyninde şişme ve enflamasyon olabilir ve buna kurşun ensefalopatisi adı verilir. Mental retardasyon, hiperaktivite (dikkat eksikliği) gibi anormal davranış, nöbetler, konfüzyon, körlük ve bilinç kaybı gibi belirtiler de olabilir. Ciddi kurşun zehirlenmesi ölümcül olabilir.

Kurşun zehirlenmesi teşhisi

Kurşun zehirlenmesi

Kurşun zehirlenmesi

Kurşun zehirlenmesi teşhisi için çocuk 6 aylık ile 6 yaş arasındayken çocuğun kanının kurşun miktarı açısından taranması gereklidir. Birçok ülkede 1 yaşına kadar kurşun taramasının yapılması ve 2 yaşında tekrarlanması önerilmektedir. Birçok okul öncesi program ve anaokulu, okula başlamadan önce çocukta kurşun taraması yapılmasını gerekli kılmaktadır.

Kurşuna maruz kalmanın ölçümü genellikle kan testi ile yapılmaktadır. Çocuğun doktoru çocukta herhangi bir kurşun depolanması olup olmadığını anlamak için çocuğun karnının, kol ve bacak kemiklerinin röntgen filmini isteyebilir. Eğer kurşun zehirlenmesi saptanır ise (bir desilitre kanda 10 mikrogramdan fazla kurşun var ise) çocuğun doktoru gerekli görevlilere haber vererek evinizden boya ve toz örnekleri ile evinizin çevresinden toprak örneklerinin alınmasını ve bu örneklerin kurşun içeriği açısından değerlendirilmesini sağlayabilir.

Kurşun zehirlenmesi tedavisi

Kurşun zehirlenmesinde en önemli tedavi kurşuna maruz kalmayı önlemektir. Bazı durumlarda doktor çocuğun vücudundaki kurşunu bağlayarak idrar yolu ile vücuttan atılmasını sağlayan bağlayıcı ilaçlar yazabilir. Bu ilaçlar ağız yolu ile alınabileceği gibi intravenöz olarak (damar yolundan) veya kas içine enjeksiyon yolu ile de uygulanabilir. Doktorunuz ayrıca demir, kalsiyum, çinko ve proteinden zengin bir diyet de önerebilir. Ciddi kurşun zehirlenmesinde hastanın hastaneye yatırılarak kelasyon yapıcı ajanlar ile, besinsel takviye ve diğer ilaçlar ile tedavi edilmesi gerekebilir. Nöbet veya böbrek hastalığı gibi herhangi bir komplikasyon gelişmiş ise bunlar da tedavi edilir.

Kurşun zehirlenmesi tedavisi sonrası hastanın takibi

Tedaviden sonra hastanın ortamı tamamen kurşunsuz olmalıdır. Tedaviden sonra uzun vadede sonuç, hastanın kurşuna ne kadar maraz kaldığına ve ne kadar erken tedavi edildiğine bağlı olarak değişebilir. Ciddi kurşun zehirlenmesi olan bir çocuğun ya da yetişkinin kurşuna maruz kalma nedeni ile oluşmuş olabilecek komplikasyonlar ile ilgili olarak da tedavi edilmesi gerekebilir.

Çocuk veya yetişkin hasta uzun süre takip altında tutulabilecek ve kurşun zehirlenmesinin yol açmış olabileceği beyin hasarı açısından psikolojik değerlendirmeye tabi tutulacaktır. Doktor ayrıca hastanın kanındaki kurşun miktarını gözlem altında bulundurarak anemi olup olmadığını saptamak için kan testleri ister.

Kurşun zehirlenmesi nasıl önlenir?

  1. Kurşun zehirlenmesinden korunmak için öncelikle ailelere kurşun zehirlenmesinden korunma ve potansiyel kurşun maruziyetinin artışı konusunda bilgi verilmelidir.
  2. Kurşun alım yollarını azaltma amaçlı ailelerin, topraktan kontaminasyonu önlemek için yemeklerden ve yatmadan önce ellerini yıkamaları, tırnaklarını hep kısa tutmaları, dışarıda satılan (özellikle cadde kenarlarında satılan) yiyecekleri almamaları, sebze ve meyveleri çok iyi yıkamaları gerektiğini bilmeleri oldukça önemlidir.
  3. Kurşun emilimi aç karnına ve sürekli devam eden yetersiz beslenmede daha fazla oluğu için çocukların öğün atlamaksızın beslenmeleri, çinko, vitamin C ve E, demir, protein ve minerallerden zengin beslenmeleri sağlanmalıdır.
  4. Kurşun zehirlenmesinden korunması için çocukların beslenme ve büyümeleri yakından takip edilmeli, uygun beslenme önerileri verilmelidir.
  5. Kurşun zehirlenmesinden korunmak için evin su siteminde kurşun içeren lehim veya borular var ise bu sulardan (pişirme, içme, bebek maması hazırlama ve yemek yapma, sebze ve meyve yıkama, bulaşık yıkma) gibi işlemleri yapmadan önce su birkaç dakika akıtılmalıdır.
  6. Kurşun zehirlenmesinden korunmak için evin içinde kurşun bazlı boya içeren duvarlar, kapılar, dolap kapakları ve benzeri yerlerin üzerleri duvar kağıdı ile kaplanmalı ya da boyalar kazınarak evden uzaklaştırılmalıdır.
  7. Kurşun zehirlenmesinden korunmak için kişinin yaptığı iş kurşun içeren bir iş ise bu kişiler eve geldiklerinde iş elbiselerini bir yere kaldırmaları ve bu elbiselerin bir fosfat temizleyicisi ile yakanması gerekmektedir.
  8. Çocukları kurşun zehirlenmesinden korumak için çocuğun cadde kenarlarında ya da kurşun içeren boyası olan bina kenarlarında oynamalarına izin verilmemelidir.
  9. Kurşun zehirlenmesinden korunmak için kurşun ile sürekli temas etmek zorunda olan meslek gruplarında çalışanların ve ailelerinin kan kurşun düzeyleri düzenli olarak takip edilmelidir.
  10. Kurşun zehirlenmelerini önlemek için daha geniş çaplı taramalar ile kan kurşun düzeyi takibinin yanı sıra çevresel analizlerin (toprak, bitki, su ve benzeri) yapılması ve kurşun intoksikasyonuna karşı önleme ve korunma yolları oluşturulmalıdır.

Benzer sağlık yazıları

  1. Karın ağrısı neden olur
  2. Halsizlik neden olur
  3. Çocuklarda baş ağrısı neden olur
  4. Çocuklarda kansızlık neden olur
  5. Hiperaktivite bozukluğu nedir

Yorum Yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Popüler Konular

Üste Git