B

Kronik Böbrek Yetmezliği Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi

Kronik böbrek yetmezliği nedir
Türkiye'de ve dünya genelinde en önemli kronik böbrek yetmezliği nedenlerinden birisi diyabetis mellitus (şeker hastalığıdır).

Kronik böbrek yetmezliği nedir?

Kronik böbrek yetmezliği veya kronik böbrek hastalığı (KBH), tüm dünyada yaygın bir sağlık sorunudur ve sıklığı gün geçtikçe artmaktadır. Kronik böbrek yetmezliğinin tedavisi zor ve pahalıdır.

Kronik böbrek yetmezliğinin en önemli sonuçlarından biri de böbrek hastalığının ilerlemesi, böbreklerin işlevini yitirmesine bağlı akut ve kronik komplikasyonlar ile kardiyovasküler hastalık oranını yükseltmesidir.

Kronik böbrek hastalığının tanısı ve tedavisi zamanında yapılır ise oluşabilecek kötü etkileri engellenebilir fakat kronik böbrek hastalığı belirti ve bulguları en başlarda çok önemsenmediği için genellikle komplikasyonlar geliştikten sonra meydana çıkmaktadır.

Kronik böbrek yetmezliği yaklaşık 3 ay süresince var olan ve geri dönüşümü olmayan böbrek fonksiyon bozukluğu olarak tanımlanır. 3 aydan daha kısa süren böbrek yetmezliği durumu ise akut böbrek yetmezliğidir ve tedavi ile düzelebilir. 3 aydan daha uzun süren böbrek yetmezliğinin (kronik böbrek yetmezliği) nedeni ne olursa olsun düzelme şansı yoktur.

Kronik böbrek yetmezliği evreleri

Kronik böbrek yetmezliğinin evrelemesi glomerüler filtrasyon hızına (GFH) göre yapılır.

  1. Evre 1 kronik böbrek yetmezliği nedir? : Glomerüler filtrasyon hızı seviyesi arttıkça kronik böbrek hastalığına bağlı komplikasyon gelişme riski de artar.
  2. Kronik böbrek yetmezliği evre 2 nedir? : Böbrek yetmezliği ilerledikçe, geriye kalan nefron sayısının azaldığına işaret eder.
  3. Kronik böbrek yetmezliği evre 3 nedir? : Nefron sayısında azalmanın devam etmesinin yanı sıra hangi hastanın ne zaman diğer evreye geçeceği bilinmez.
  4. Kronik böbrek yetmezliği evre 4 nedir? : Hastalık ilerlediği sürece böbrek yetmezliğine gidiş hızlanmış anlamına gelir.
  5. Kronik böbrek yetmezliği evre 5 nedir? : Bütün bu gelişmeler sonrası böbrek yetmezliği başlamış demektir.

Kronik böbrek yetmezliğine neden olan faktörler

Türkiye'de yaklaşık 50.000 insan renal replasman tedavisi gerektirecek düzeye gelen böbrek yetmezliği durumundadır. Bu grubun içerisine her yıl yaklaşık 7500 kişi katılmaktadır. Dünya genelinde en sık karşılaşılan organ yetmezliklerinden biri kronik böbrek yetmezliğidir.

Böbrek yetmezliği olan hastaların sayısını azaltmanın 2 yolu vardır. Bunlardan birincisi hastalık gelişimini ve ilerlemesini önleyebilmek, ikincisi ise böbrek naklidir.

Türkiye'de ve dünya genelinde en önemli kronik böbrek yetmezliği nedenlerinden birisi diyabetis mellitus (şeker hastalığıdır).

Kronik böbrek yetmezliğinin birçok nedeni vardır.

  1. Hipertansiyon
  2. Akdeniz ateşi hastalığı
  3. Otoimmün hastalıklar
  4. Sistemik enfeksiyonlar
  5. Nefrotoksinler
  6. Glomeruler hastalıklar
  7. Kardiyovasküler hastalıklar
  8. Kansızlık
  9. Sigara kullanımı
  10. Tuzlu beslenme şekli
  11. Protein ve fosfattan zengin beslenme
  12. Hiperglisemi
  13. Proteinüri
  14. Polikistik böbrek hastalığı
  15. Hidronefroz
  16. Amiloidoz birikimi
  17. Multiple myeloma
  18. İnfiltratif hastalıklar
  19. Obezite
  20. Lösemi ve lenfoma gibi birçok faktör kronik böbrek yetmezliğine neden olabilir.

Kronik böbrek yetmezliği belirtileri

Kronik böbrek yetmezliği hastalarında genellikle ileri evrelere kadar belirti görülmeyebilir. Bununla birlikte hiçbir yakınma veya klinik bulgunun böbrek yetmezliğine özel olmadığının bilinmesi gerekir.

  1. Hastalardaki sorunlar genellikle böbrek yetmezliğine neden olan hastalıkların belirtisi ve bulguları (diyabet, hipertansiyon ve nefrotik sendrom gibi) olabilir ya da en fazla hangi sistem etkilenmiş ise o sisteme ait belirti ve bulgular vardır.
  2. Kronik böbrek yetmezliğinden ttkilenen sistem sindirim sitemi ise bulantı-kusma gibi belirtiler görülür.
  3. Etkilenen sistem sinir sistemi ise ensefalopati ve periferik nöropati gibi sistem belirti ve bulguları görülebilir.
  4. Etkilenen sistem kardiyovasküler sistem ise kalpte ritim bozuklukları ve perikardit gibi belirtiler görülür.

Kronik böbrek yetmezliğinin genel belirtileri arasında ise idrarda azalma, idrar yaparken zorlanma, gece sık idrara çıkma, kanlı idrar yapma, ürenin idrar ile birlikte atılmayıp kanda artması, tansiyonun yükselmesi, kas seyirmeleri, halsizlik, bulantı ve kusma, uyku hali, dalgınlık, ağızda kötü koku, ödem ve ciltte kaşıntı gibi belirtiler vardır.

Kronik böbrek yetmezliği nasıl teşhis edilir?

Kronik böbrek yetmezliği belirtilerinden şüphe eden kişinin veya hastanın öncelikle bir üroloji uzmanı tarafından muayene edilmesi ve değerlendirilmesi gerekir.

  1. Kronik böbrek yetmezliği tanısı için idrar testleri, kan testleri, serolojik testler, radyolojik tetkikler, nükleer tıp yöntemleri, renal biyopsi ve diğer testler yapılır.
  2. Radyolojik tetkikler ultrasonografik görüntüleme yöntemi, kontrastsız bilgisayarlı tomografi, manyetik rezonans anjiyografi gibi görüntüleme yöntemleri kullanılır.
  3. Sintigrafik testler zararsız yöntem olarak genellikle tercih edilir.
  4. Renal biyopsi böbrek fonksiyon bozukluğunun aydınlatılmasında kullanılır.
  5. Her hastada lipit profili, akciğer grafisi, elektrokardiyografik yöntem, parathormon düzeyleri gibi yöntemlerde kronik böbrek yetmezliği teşhisinde kullanılan yöntemlerdir.
  6. Ekokardiyografi tetkiki ile kalp mutlaka değerlendirilir. Bütün bunların yanı sıra böbrek yetmezliğine neden olan diğer sebeplere yönelik tetkikler de yapılır.
Kronik böbrek yetmezliği teşhis

Kronik böbrek yetmezliği teşhis

Kronik böbrek yetmezliğinde tedavi yöntemleri

Kronik böbrek yetmezliği tedavisinde ayırıcı tanı değerlendirilip neden belirlendikten sonra tedavi ve takip planı yapılır.

Kronik böbrek yetmezliğinde beslenme (diyet) tedavisi nedir? : Hastanın beslenmesi düzenlenir. Tuz ve protein kısıtlaması beslenmenin temelini oluşturur. Protein kısıtlaması uygulanan hastalarda destek amaçlı esansiyel aminoasit preparatları kullanılır. Diyaliz tedavisi sırasında suda eriyen vitaminler kaybedildiği için B ve C vitamin replasmanı uygun dozda yapılmalıdır.

Kronik böbrek yetmezliğinde kan basıncı kontrolü ve volüm dengesi nedir? : Böbrek yetmezliği ilerledikçe volüm dengesi ve kan basıncı ile ilgili hedeflerin sağlanması da zorlaşır. Sonunda bazı hastalarda bu sorunlar tek başına diyaliz endikasyonu olarak karşımıza çıkabilir. Ödemi olan ve kan basıncı yüksek olan ve henüz diyaliz tedavisi başlamamış hastalarda su alımı çok iyi anlatılmalı ve dengeli loop diüretik tedavi verilmelidir.

Kronik böbrek yetmezliğinde kardiyovasküler sistem tedavileri nedir?: Kardiyovasküler hastalıklar, böbrek yetmezliği olan hastalardaki bir numaralı hastalık oranı ve ölüm oranı nedenidir. Geleneksel risk faktörleri olan (ileri yaş, diyabet, obezite ve benzeri durumlar) yanında üremik risk faktörleri de (anemi, hiperparatiroidi, hiperfosfatemi, hiperhomosisteinemi, kronik sistemik inflamasyon ve benzeri hastalıklar) kardiyovasküler hastalığın bu hasta grubunda daha erken ve daha sık ortaya çıkmasına neden olur.

Kalpte, damarlar, kapaklar ile ilgili ve miyokard ile ilgili önemli sorunlar gelişir. Koroner arter hastalığı, ritim bozuklukları, kalp yetmezliği gibi sorunlar kronik böbrek yetmezliği hastalarında hem daha genç yaşta hem de daha sık görülür. Bu grup hastalarda mümkün olduğunca risk analizi yapılmalı ve değiştirilebilir olanlar düzeltilmelidir. Bu hastalarda sigara ve alkol kullanımı var ise bırakılmalı, düzenli egzersiz yapılmalı, kilo verilmeli, aneminin tedavisi yapılmalıdır. Kalbin aralıklı olarak takibi yapılmalıdır.

Kronik böbrek yetmezliğinde elektrolit tedavisi nedir? : Tüm elektrolitlerde hedef normal değerleri korumaktır. Tüm elektrolitler normal gıda alımı ile organizmaya girer ve böbrek tarafından dengesi gözden geçirilerek atılırlar. Böbrek yetmezliği başlayanlarda bu işlev yavaşlar ya da tamamen yetersiz hale gelir. Bu nedenle sodyum, potasyum ve fosfor gibi moleküllerin belli ölçüde ve böbrek yetmezliğinin belli evrelerinde kısıtlanması ve düzenli aralıklar şeklinde takip edilip alımının düzenlenmesi gerekir.

Kronik böbrek yetmezliği tedavisinde asit-baz tedavisi nedir? : Hedef normal değeri korumaktır. Bunun için öncelikle besinsel değerlerde eksikliğin olup olmadığı (demir, vitamin B12, folik asit, protein-enerji gereksinim durumu gibi) gözden geçirilir ve normal değere getirilmesi sağlanır. Buna rağmen hedefe ulaşılmamış ise eritroprotein başlanmalıdır. Eritroprotein başlanması için demir deposunun dolu olması önemlidir, aksi taktirde etkisi olmayabilir.

Kronik böbrek yetmezliği tedavisinde kan şekeri kontrolü nedir? : Diyabetik kronik böbrek hastalığı olanlarda glisemi kontrolü ile ilgili disiplinin bozulmaması gerekir. Glisemi kontrolü sağlanmaz ise kronik böbrek hastalığı hızlanır. Bu hedeflere ulaşmaya çalışırken hem ağız yolu ile verilen antidiyabetik hem de insülin kullanımında dikkat edilmesi gereken bazı noktalar unutulmamalıdır.

Kronik böbrek yetmezliği tedavisinde gelişen komplikasyon tedavilerinin yanı sıra renal replasman ve son dönem böbrek yetmezliği tedavisinde böbrek nakli gibi tedaviler de uygulanır. Renal replasman tedavisinde hemodiyaliz, damar giriş yolu, diyaliz membran, diyaliz solüsyonu, antikoagülasyon, periton diyalizi ve renal transplantasyon (böbrek nakli) gibi tedavi yöntemleri şeklindeki tedaviler kronik böbrek yetmezliği tedavisinde uygulanan diğer tedavi yöntemleridir.

Böbrek hastalıkları ile ilgili benzer sağlık yazıları

  1. Akut böbrek yetmezliği nedenleri ve belirtileri
  2. Böbrek iltihabı nedenleri ve belirtileri
  3. Polikistik böbrek hastalığı nedenleri ve belirtileri
  4. Şeker hastalığının böbreklere etkisi nedir (diyabetik nefropati)
  5. Böbrek taşı neden olur
  6. İdrardan kan gelmesinin nedenleri
  7. Çocuklarda ve erişkinlerde nefrotik sendrom neden olur
  8. Glomerulonefrit nedenleri, belirtileri ve tedavisi

Yorum Yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Popüler Konular

Üste Git