Bağırsak Hastalıkları

Kabızlık Neden Olur? Kabızlık Nasıl Geçer? (Konstipasyon)

kabizlik
Kabızlık (konstipasyon), bir hastalık değil kişiden kişiye farklı şekillerde yorumlanan hastaya özgü bir şikayettir. Kabızlık oluştuğunda bu duruma baş ağrısı, iştahsızlık, dilde paslanma, gibi ek şikayetlerde ortaya çıkabilir. Kabızlık çeken kişide ıkınmadan dolayı daha fazla hemoroid sorunu görülür. Günde üç ile üç günde bir arasında değişen dışkılama (defakasyon) normal kabul edilmektedir. Normalde hafta da iki kez veya daha az sayıda dışkılama alışkanlığı olarak tarif edildiği gibi, yalnız başına sayı yeterli bir kriter değildir. Çünkü dışkılama sayısı ve miktarı bireylerde ve toplumlarda çok fazla değişiklikler göstermektedir.

Kabızlık belirtileri ve tedavisi

Kabızlık (konstipasyon), bir hastalık değil kişiden kişiye farklı şekillerde yorumlanan hastaya özgü bir şikayettir. Kabızlık oluştuğunda bu duruma baş ağrısı, iştahsızlık, dilde paslanma, gibi ek şikayetlerde ortaya çıkabilir. Kabızlık çeken kişide ıkınmadan dolayı daha fazla hemoroid sorunu görülür. Günde üç ile üç günde bir arasında değişen dışkılama (defakasyon) normal kabul edilmektedir. Normalde hafta da iki kez veya daha az sayıda dışkılama alışkanlığı olarak tarif edildiği gibi, yalnız başına sayı yeterli bir kriter değildir. Çünkü dışkılama sayısı ve miktarı bireylerde ve toplumlarda çok fazla değişiklikler göstermektedir.

Kabız olduğunu ifade eden, dışkılama sırasında fazla gayret gösteren, kendini aşırı zorlayan ve sonunda zor ve sıkıntılı bir şekilde küçük topak ya da küçük kurşun taneleri şeklinde katı-sert ve az miktarda dışkı çıkaran birçok kişide dışkılama sayısı normal olabilir. Seyrek büyük abdest yapma alışkanlığı olan kişilerde dışkının bağırsak içinde kalış süresi uzadığı için suyunun emilimi artar ve dışkı sertleşir.

Kabızlığa neden olan faktörler

Kabızlığa neden olan faktörlerin sıklığı yaş ile cinsiyet arasında farklılık göstermektedir. Kadınlarda her yaş grubunda kabızlık şikayeti daha sık görülür. Görülme sıklığı erkeklerde ve kadınlarda yaş ilerledikçe artış gösterir. 65 yaşın üzerindeki kadın ve erkeklerde kabızlık şikayeti ile doktora baş vurma sayısı artmaktadır. Hareketsiz yaşam tarzı olan kişilerde eğitim seviyesi düşük ve sosyo ekonomik durumu iyi olmayanlarda kabızlık şikayeti daha sık görülür. Az sıvı alan ve liften fakir beslenen toplumlarda kabızlığın daha sık görüldüğüne dair bilgiler bulunmaktadır.

Özellikle kuru tarz beslenenlerde hazır besinler (fess-food) gibi ya da et tarzı beslenenlerde, sebze, meyve ve baklagiller tüketmeyenler, lifli gıdalar almayanlar kabızlık sıkıntısına daha yatkındırlar. Fakat kabızlık her zaman beslenme tarzını değiştirerek tedavi edilmez ve beslenmeye rağmen süren kabızlık şikayeti de olabilir. Kabızlık bir hastalık değil kişiden kişiye değişen ve farklı şekillerde yorumlanan hastaya özgü bir semptomdur.

Kabızlığa neden olan diğer faktörler arasında troid bezinin az çalışması, spastik kolon hastalığı, psikolojik faktörler, kansızlık, corhn hastalığı, Akdeniz ateşi hastalığı, tifo, menenjit, ensefalit, safra kesesi ve karaciğer hastalıkları, akut apandisit, bağırsak tıkanması, bağırsak düğümlenmesi, bağırsak mantarları, bağırsak tembelliği, bağırsak kanseri ve benzeri bağırsak hastalıkları, hamilelik, kalsiyum fazlalığı, kabızlık yapan bazı ilaçlar (spazm çözücüler, demir ilaçları, depresyon ilaçları, parkinson hastalığında kullanılan ilaçlar, kalsiyum ilaçları, morfin türevleri ve bazı tansiyon ilaçları) gibi ilaçlar sayılabilir.

Kabızlık şikayeti olan kişiler ne zaman doktora gitmeli?

Dışkılamanın normal olduğu, herhangi bir problemi olmayan beslenme tarzının değişmesi ile veya seyahat gibi nedenlerden dolayı geçici bir kabızlık problemi yaşayan kişiler doktora gitmek zorunda değildir. Fakat kabızlık birkaç gün sürüyor ise, zorlu ve sert dışkılama, şişkinlik, karın ağrısı gibi problemler tekrarlıyor ise, kabızlık problemi kronik bir hal aldı ise, dışkılama alışkanlığında birkaç günlük değişim olduğunda hasta günlerce sıkıntı çekiyor ise mutlaka doktora gitmeli ve altta yatan neden araştırılmalıdır.

Kabızlık teşhisi

Kabızlık tedavisi

Kabızlık tedavisi

Kabızlığın teşhisinin konulması için hastanın şikayetleri ile ilgili titiz bir öykü alınması gerekir. Kabızlığın teşhisi konulur iken hastanın dışkılaması haftada üç defadan az olması, gaita kıvamının aşırı sert olması, uzun süre tuvalette bekleme durumunun olması, büyük abdest yapabilmesi için ıkınma gereği duyulması yada el, parmak yardımı ile tuvalet yapma yöntemlerine gerek duyulması gibi şikayetler iyi dinlenmelidir. Kabızlık yaşayan hastaların %80-90'ında kabızlığa neden olabilecek geçerli bir neden tespit edilememektedir. Bu tür vakalarda sıvı alımının arttırılması, egzersiz ve beslenme şeklinde lif içerikli beslenme tedavisi verilir.

Diyetin özellikleri var olan psikososyal fatörler ve hastanın başka hastalık varlığı nedeni ile kullandığı ilaçların yan etkileri göz önünde bulundurulmalıdır. Hastanın fiziki muayenesi ve rektal muayene ile bağırsakların son 10 cm'lik kısmının muayenesi kabızlığa sebep olan tehlikeli birçok hastalığın ayırıcı tanısında önemlidir. Hastada makattan kanama, kansızlık veya kilo kaybı gibi bir durum söz konusu ise sigmoidoskopi (kısa kolonoskopi) tetkiki ya da daha garantili olması için kolonoskopi yapılır. Kolonoskopi tetkiki, kabızlık çeken hasta 40 yaşın üzerinde ise daha önemlidir. Bu tetkikler ile en önemli ortaya çıkarılması gereken durumlar bağırsaklardaki daralma ve bağırsak kanseridir.

Kabızlık nasıl tedavi edilir?

Kabızlık tedavisinde birçok ilaç kullanılabilir. Çünkü kabızlık birçok nedene bağlı geliştiği için ilaçları da nedene bağlı farklı tedaviler uygulanır. Kabızlık tedavisinde makattan kullanılan merhemler, fitiller vardır. Fakat bu ilaçlar geçici olarak kabızlığı tedavi eder. Kabızlık şikayetinde önemli olan nokta altta yatan nedenin tedavisinin yapılmasıdır. Spastik kolon denilen hem psikolojik hemde genetik olabilen hastalıkta uzun süreli ve bazen sürekli kabızlık tedavileri gerekebilir.

Bunun dışında geçici nedenler ile olan kabızlıkta geçici çözümler tercih edilir. Bağırsakları yavaş çalışan, dışkı kıvamı daha sert olan kişilerin genel olarak beslenme tarzı lifli gıda tüketimini ve sıvı alımını arttırmak yönünde olmalıdır. Lifli gıdalardan kasıt sebze ve meyve tüketimin arttırılmasıdır. Bu tarz beslenme hem bağırsak sağlığı açısından hemde dışkı kıvamı açısından önemlidir. Fakat kabızlığın altında yatan ciddi bir problem var ise sadece beslenmenin değişmesi yararlı olmayabilir. Bu gibi durumlarda mutlaka bir gastroentroloji hekimine baş vurulması ve gerekli tedavinin yapılması oldukça önemlidir.

Kabızlık için beslenme önerileri

Kabızlık için beslenme

Kabızlık için beslenme

Kabızlık pek çok nedeni olabilen bir rahatsızlıktır ve bazı hastalıklarında belirtileri arasındadır. Kabızlığı önlemek için posa tüketimini ve sıvı alımını arttırmak gereklidir. Eğer mide problemi ve düşük tansiyon sorunu yok ise sabahları aç karnına içilen bir bardak limonu su faydalı olur. Günde en az iki, iki buçuk litre ılık su içmek sindirimi hızlandırır ve bağırsak hareketliliğini sağlar. Öğünleri düzenli yemek bağırsakların düzenli çalışmasında faydalıdır. Lif oranı yüksek besinler kabızlığın önlenmesinde ve azalmasında faydalı olur. Fakat bu beslenme şekli yavaş yavaş alışılmalıdır. Ekmek olarak kepekli ekmek, pirinç pilavı ve makarna yerine bulgur pilavı tüketimi daha doğru seçim olur.

Haftada en az iki kez baklagil tüketmek fasulye, barbunya, nohut, börülce, yeşil mercimek, kırmızı mercimek ve az yağlı salata şeklinde de bu besinler tüketilebilir. Sebzelerden patlıcan, bamya, kabak, lahana, semiz otu, enginar, fırında pişmiş kabuklu patates, yer elması, brokoli, bezelye, ıspanak gibi sebzeler, meyvelerden armut, kayısı, incir, erik, cennet elması, hurma ve kivi gibi meyveler kabızlıkta faydalıdır.

Her gün bir kase peribiyotik yoğurt, kefir gibi süt ürünleri, fındık, badem, ceviz, yer fıstığı ve kabak çekirdeği gibi kuru yemişler, rezene çayı, ada çayı, ıhlamur çayı, anason çayı gibi çaylar şeklinde beslenme tarzı kabızlığı önleyebilir. Fakat her türlü beslenme tarzında hiç bir besini veya içeceği aşırıya kaçmamak gereklidir. Bunların yanı sıra egzersiz ve düzenli yürüyüş yapma, her gün aynı saatlerde tuvalete gitme alışkanlığı edinmek, sağlıksız yiyeceklerden uzak durmak gibi önlemler kabızlık problemi olanlar için çok ama çok önemlidir.

Bağırsak tıkanması nedir?Karın ağrısı neden olur?Bağırsak parazitleri

Yorum Yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Popüler Konular

Üste Git