Bağırsak Hastalıkları

İnce Bağırsak Anatomisi Nedir? İnce Bağırsak Hastalıkları

ince-bagirsak
İnce bağırsak, sindirim kanalının mideden sonra başlayan ve yaklaşık 5-6 metre uzunluğunda kalın bağırsak ile son bulan en uzun organıdır. İnce bağırsağın çapı 3-4 cm'dir. Yiyeceklerin kimyasal sindirimi ve emilimi ince bağırsakta gerçekleşir. Bu işlemler emilim yüzeyinin genişliği, özel yapılar (villus), mukus, ferment ve hormon salgılanımı ile tamamlanır. İnce bağırsaklar besinlerin sindirimi, emilimi ve emilemeyen besinleri kalın bağırsağa göndermek gibi görevleri üslenmiştir.

İnce bağırsak nedir? İnce bağırsak nasıl çalışır?

İnce bağırsak, sindirim kanalının mideden sonra başlayan ve yaklaşık 5-6 metre uzunluğunda kalın bağırsak ile son bulan en uzun organıdır. İnce bağırsağın çapı 3-4 cm'dir. Yiyeceklerin kimyasal sindirimi ve emilimi ince bağırsakta gerçekleşir. Bu işlemler emilim yüzeyinin genişliği, özel yapılar (villus), mukus, ferment ve hormon salgılanımı ile tamamlanır. İnce bağırsaklar besinlerin sindirimi, emilimi ve emilemeyen besinleri kalın bağırsağa göndermek gibi görevleri üslenmiştir.

İnce bağırsağın yapısı nedir?

İnce bağırsağın seroza tabakası : İnce bağırsağın bu kısmı visseral peritondan oluşmuştur ve bu oluşum bağırsağın dış yüzünü sarar. İnce bağırsağın bu tabakasında bağırsağa ait damar ve sinirlerin olduğu "mezenter" olarak adlandırılan yapı vardır. Mezenter ince bağırsağın karın duvarına bağlanmasını sağlar.

İnce bağırsağın subseroza tabakası : Müsküler tabaka ile seroz tabaka arasında bulunur. Seroz tabakayı müsküler tabakaya bağlar.

İnce bağırsağın müsküler tabakası : Ortada uzunca ve halka şeklindeki çizgisiz kaslardan oluşmuştur. Bu kaslar ince bağırsağın peristaltik hareketlerini oluşturur. Peristaltik hareketler sayesinde besin maddeleri aşağıya doğru ilerler.


İnce bağırsağın submukoza tabakası : Hareketli bağ dokusu tabakasıdır.

İnce bağırsağın mukoza tabakası : İnce bağırsak lümenine bakan tek katlı prizmatik epitelden oluşan en iç tabakadır. Mukozada bulunan uzun parmak ve yaprak şeklindeki damardan zengin oluşumlara villus denir. Yaklaşık 0.5-1.2 mm uzunluğunda ve 0.1 mm kalınlığındadır. Sayıları yaklaşık 1 milimetre karede 40'a kadar ulaşır. Villuslar mukozayı bir kadife gibi sarar ve yüzeyini arttırır. İnce bağırsaklardan sindirilen besinler Villuslardan emilerek kan ve lenf sıvısına geçer.

Mukoza veya submokozanın bükülmesinden pilika kıvrımları "pilica circulares" meydana gelir. Pilikalar bağırsak lümenine doğru 1 cm'lik çıkıntılar dır. Pilikalar, villuslar ve mikrovilluslar nedeni ile ileri derecede genişlemiş olan mukoza yüzeyinde sindirim ve emilim kolaylaşır. İnce bağırsağın alt kısımlarına doğru pilikaların ve villusların sayısında düşüş olur.

İnce bağırsağın bölümleri nedir?

İnce bağırsak nedir

İnce bağırsak nedir

İnce bağırsak yukarıdan aşağıya doğru duodenum, jejunum ve ileum olarak üç bölüme ayrılır.

Duodenum (on iki parmak bağırsağı) nedir : İnce bağırsağın ilk bölümüdür ve yaklaşık 25 cm uzunluğunda, 3-5 cm kalınlığındadır. Duodenun C harfine benzer ve kavisin içine pankreas başı yerleşmiştir. Duodenumun büyük çoğunluğu karın arka duvarında yer alır. Duodenum, ince bağırsağın diğer bölümlerine oranla daha kalın ve hareketsiz olan tek bölümüdür. Üst kısımlarının mukozası düz yapıda iken alt kısımlarında pilikalar vardır. Duodenum iç duvarında iki kabartı (papilla) bulunur. Buraya pankreas salgısını boşaltan kanal (ductus pancreatius) ve safrayı boşaltan kanal ductus choledoctus) açılır.

Duodenum (on iki parmak bağırsağı) da kendi içinde yukarıdan aşağıya doğru dört bölüme ayrılır.

Üst parça (pars superior) nedir : Duodenumun plordan sonra gelen bölümüdür. 12'inci thoracal ve 1'inci lumbal vertebra hizasındadır. Uzunluğu yaklaşık 5-6 cm'dir ve başlangıçtaki yaklaşık 3 cm'lik bölümü geniştir. Bu bölge ampulla olarak adlandırılır.

İnen parça (pars descendens) nedir : Duodenumun 2'inci kısmı olup 3'üncü ve 4'üncü lumbal vertebralar hizasında duodenumun 8-10 sm'lik kısmıdır. Pankreas kanalları ile ductus choledoctus bu bölüme açılır.

Pars horizontalis nedir : Duodenumun üçüncü ve yaklaşık 8.10 sm'lik kısmıdır.

Yükselen parça (pars ascendes) nedir : Jejunum ile birleşen ortalama 3 sm'lik duodenumun son kısmıdır.

Jejunum nedir : Duodenumdan sonra gelen ince bağırsak kısmının 2/5'lik bölümünü oluşturur. İleum ile arasında kesin bir sınır yoktur. Damar açısından zengin olduğu için pembe görünümdedir. Bağırsakları karın duvarına bağlayan zar (mesenterium) ile karın duvarına sabitlenmiş durumdadır. Mukozasındaki plika, viluslar ve mikro viluslar ileusa göre daha fazla, büyük ve kalındır. Jejunumun çapı 4 cm'dir.

İleum nedir : İleum ince bağırsağın son kısmıdır ve mukozadaki plika, villus, mikrovilluslar daha az ve küçüktür. İleumun çapı jejunuma göre daha küçüktür ve kalın bağırsağa yaklaştıkça daha da daralır. Damar yönünden jejunuma göre daha fakir olduğu için daha açık renktedir. Mukozasında peyer plakları adı verilen lenfatik yapılar mevcuttur. Son kısmında ileo-çekal kapak (valf) bulunur.

İnce bağırsaklarda sindirim nasıl gerçekleşir?

İnce bağırsaklar sindirimde önemli yer tutar ve bağırsak sindiriminin % 90'ı ince bağırsaklarda gerçekleşir. İnce bağırsakların sindirim işlemini gerçekleştirebilmesi için bazı enzimlere ve salgılara ihtiyacı vardır. Midenin asidik içeriği ince bağırsaklara geçtiğinde duodenumun başlangıç kısmında bulunan brunner bezleri tarafından müsin salgılanır. Müsin, bağırsak mukozasını mide asidine karşı korur ve mukozayı kayganlaştırır. Bunun dışında ince bağırsaktan salgılanan salgılarında sindirimde önemli yeri vardır. Bu salgıların etkileri ile mideden gelen kimusun sindirim işlemi tamamlanır. Kimus'un on iki parmak bağırsağına geçişi 15 dakikada olur. İnce bağırsakta bu ilerlemenin süresi 4-5 saat civarıdır. İnce bağırsak mukozasının pH'sı 7.6'dır.

Karbonhidratlar, proteinler ve yağlar nasıl sindirilir?

Karbonhiratların sindirim işlemi : Karbonhidratların sindirimi ağızda başlar.Tükürükte bulunan pityalin enzimi ile karbonhidratlar glukoz, maltoz ve dekstrine kadar parçalanır. Sindirimin tamamlandığı yer ince bağırsaktır. On iki parmak bağırsağına pankreas tarafından salınan amilaz enzimi karbonhidratları glukoza kadar parçalar. Midede karbonhidrat sindirimi olmaz. Karbonhidratları sindirmede görevli olan enzimlere verilen genel ad kabonhidrataz'dır.


Proteinlerin sindirim işlemi : Ağız bölgesinde protein sindirimi olmaz. Proteinlerin sindirimi midede başlar ve ince bağırsaklarda sona erer. Protein sindiriminden pepsin, tripsin, kimotripsin görevlidir. Bu enzimlere proteaz enzimler denir. Pepsin proteinleri etkileyerek proteinleri polipeptit ve aminoasitlere dönüştürür. Bu karışım ince bağırsaklara geçer. Proteinler ince bağırsaklarda pankreas enzimleri ve ince bağırsak sıvısında bulunan enzimler yardımı ile sindirilerek serbest aminoasitlere dönüşür. Aminoasitlere dönüşen proteinler ince bağırsaklardan emilerek kan dolaşımına verilir.

Yağların sindirim işlemi : Ağız bölgesinde ve midede yağ sindirimi olmaz. Yağların sindirimi on iki parmak bağırsağında başlar ve ince bağırsaklarda devam eder. Karaciğerin salgısı olan safra tuzları, yağları küçük yağ damlacıklarına dönüştürür. Bu işlem yağların sindirimini kolaylaştırır. Pankreastan salgılanan lipaz enzimi ile safra salgısı yağların sindiriminde görev alır.

İnce bağırsaklarda emilim işlemi nasıl oluşur?

Besinlerin emilimi bağırsaklarda ve öncelikle ince bağırsağın yukarı kısmında gerçekleşir. Karıştırma hareketleri ile besinlerin mukoza ile teması sağlanır. Normal insanda karışık besin maddelerinin alımından sonra karbonhidratların % 100'ü, yağların % 95'i ve proteinlerin % 90'ı ince bağırsaklardan geçerken emilir. Besin maddelerinin çabuk emilenleri ince bağırsağın jejunum bölgesinden, geç emilenleri ileum bölgesinden emilir. Karbonhidratların emilimi özellikle on iki parmak bağırsağı ve jejunumda gerçekleşir. Emilen karbonhidratların büyük çoğunluğu vena porta, geri kalanı ise lenf yolu ile dolaşıma katılır.

Proteinlerin emilimi jejunumda gerçekleşir. Bu emilim ancak proteinler aminoasitler tarafından parçalanmış ise yapılabilir. Aminoasitler tarafından parçalanan proteinler ince bağırsak villuslarından emilerek kana karışır. Safra tuzları ve B 12 vitamini ileumun son kısmında emilir. Lipitlerin emilimi onikiparmak bağırsağının sonu ile jejunumun başlangıcında gerçekleşir. Yağda eriyen vitaminler lipitler gibi emilir ve lenf yolu ile dolaşıma girer. Besinler ve içilerek alınan suyun büyük bölümü ile elektrolitler ince bağırsaktan geri emilir. Besinlerin emilemeyen ve kana geçmeyen kısımları ince bağırsak tarafından kalın bağırsağa gönderilir.

İnce bağırsak hastalıkları

İnce bağırsak hastalıkları

İnce bağırsak hastalıkları

Kısa bağırsak sendromu nedir : Kısa bağırsak sendromu geniş ince bağırsak rezeksiyonu sonrası oluşan nutrisyonel ve metabolik sonuçları tanımlamak için kullanılan belirti ve bulgular topluluğudur. Belirtileri ishal, sıvı ve elektrolit kaybı, emilim bozukluğu ve kilo kaybı gibi belirtiler görülür.

Corhn hastalığı nedir : Sindirim sistemini oluşturan yemek borusu, mide, ince bağırsak, kalın bağırsak gibi bir ya da birkaç bölümü tutan, tutulduğu bölgede kalınlaşma ve ülserler oluşturan bazen aktif bazende sessiz devam eden nedeni tam olarak bilinmeyen inflamatuar bağırsak hastalığıdır. Corhn hastalığı belirtileri ishal, karın ağrısı, dışkı ile birlikte kan gelmesi, yorgunluk, halsizlik, ateş, makat çevresinde çatlak, akıntı, apse, karında şişkinlik, ağrı, kusma, kabızlık, gözde iltihaplanma, diz altlarında ağrılı şişlikler, ağız yaraları, safra kesesi taşları, böbrek taşları oluşması gibi birçok belirti ve bulgular ile seyreden bir hastalıktır.

Çölyak hastalığı nedir : Bağırsaklardaki sindirimi sağlayan villus adı verilen yapıların bozulmasına neden olan ve besinlerin emilmesini engelleyen, ince bağırsaklarda hasara yol açan bir sindirim sistemi hastalığıdır. Çölyak hastalığı belirtileri, kusma, ishal, karın şişliği, kilo alamama, çocuklarda boyun uzamaması, kansızlık, kemik zayıflığı, karaciğer hastalığı gibi birçok belirtiler görülebilir. Çölyak hastalarında gluten intoleransı vardır.

Meckel divertikülü nedir : Meckel divertikülü doğumsal bir anomalidir. Meckel divertikülü toplumun % 2'sinde bulunabilir. Herhangi bir yaşta belirti verebildiği gibi belirti vermeden yaşam boyu kalabilir ve başka bir sorun için yapılan karın ameliyatı sırasında fark edilir. Meckel divertikülünde bağırsak tıkanması, rektal kanama, makat çevresinde fistül gibi semptomlar görülür.

İnce bağırsak kanseri nedir : İnce bağırsaklar oldukça geniş bir alan oluşturmasına rağmen ince bağırsak tümörleri gastrointestinal sistem kanserlerinin % 1'ini oluşturur. İnce bağırsak kanseri kadın ve erkelerde eşit oranda ve genellikle 50-70 yaşları arasında ortaya çıkar. Belirtileri kilo kaybı, karın ağrısı, bağırsak tıkanması, gastrointestinal kanama ve delinme gibi belirtiler ile kendini gösterir.

Duodenal ülser (on iki parmak bağırsağı ülseri) nedir : Duodenum ülseri ince bağırsağın mideye komşu olan kısmında gelişen yüzeyel yaralardır. Mide asidi ve sindirim enzimleri tarafından on iki parmak bağırsağı tabakalarının tahrip edilmesi sonucu oluşur. Ülserlerin en sık nedeni helikobakter pilori nedeni ile gelişir. Belirtiler karnın üst ve ortasında kemirici ve yakıcı ağrı, yemek öncesi ve sonrası artan ağrı, geceleri uyandıran ağrı, ülser kanar ise kanlı kusma, siyah katran renginde dışkılama gibi belirtiler görülür.

Emilim bozukluğu (malabsorbsiyon) nedir : Sindirim ürünlerinin ince bağırsak mukozasından kan dolaşımına geçmeleri sürecinde ortaya çıkan bozulma durumudur. Sindirim bozukluklarının sonucunda ortaya çıkar. Belirtiler ishal, kabızlık gibi dışkılama değişiklikleri, soluk, köpüklü, hacimli dışkılama, dışkı kötü kokar, kansızlık, yorgunluk, zayıflama, nefes darlığı, kemiklerde ağrı, D vitamini eksikliği, yaraların geç iyileşmesi ve çocuklarda gelişme geriliği gibi belirtiler ile seyreder.

Kalın bağırsak anatomisiMidenin anatomisiKısa bağırsak sendromu

Yorum Yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Popüler Konular

Üste Git