Enflamatuar Hastalıklar

Gut Hastalığı Neden Olur? (Damla Hastalığı Nedir?)

Gut hastalığı nedir
Gut hastalığı - hiperürisemi veya damla hastalığı, tekrarlayan artrit atakları ve eklem içinde ve çevresindeki dokularda monosodyum ürik asit kristallerinin depolanması ile karakterize bir hastalıktır.

Gut hastalığı nedenleri, belirtileri ve tedavisi

Gut hastalığı – hiperürisemi veya damla hastalığı, tekrarlayan artrit atakları ve eklem içinde ve çevresindeki dokularda monosodyum ürik asit kristallerinin depolanması ile karakterize bir hastalıktır. Gut hastalığı ani ve şiddetli gelişen ağrı, hassasiyet, kızarıklık, şişlik ve sıcaklık artışı nöbetlerine sebep olan bir hastalıktır. Gut hastalığı orta çağlarda kralların hastalığı olarak tarif edilmekte idi.

Gut hastalığı genellikle tek eklemi, sıklıkla da ayak baş parmağını etkiler. Bunun yanı sıra diz, ayak bileği, ayak, el, el bileği ve dirsek eklemleri de etkilenir. Ayak baş parmağının tutulumuna "Podogra" denilir. Bazen de hastalarda omuz, kalça ve omurga tutulumu da gerçekleşir.

Gut hastalığı tüm eklem hastalıklarının % 5'ini oluşturur ve erkeklerde kadınlara oranla daha fazla görülür. Gut hastalığı çocuklarda ve siyah ırkta çok fazla görülmez. Gutlu hastaların % 15-20'sinde familyal karakter saptanmıştır. Gutlu hastaların akrabalarında % 15-25 oranında semptomatik olmayan hiperürisemiler, başka bir grubunda da idrar yollarının ürik asit taşları bulunmuştur.

Akut gut artriti Nisan-Mayıs- kasım ve Aralık aylarında sıkça görülmektedir. Bol proteinli ve alkollü beslenenlerde ve aspirin türevi ilaçları aşırı dozlarda kullananlarda hastalık tetiklenir. Gut hastalığı genetik faktörler ile de meydana gelen ırsi bir hastalıktır.

Gut hastalığı türleri

Gut hastalığı genellikle dört aşamada değerlendirilir.

  1. Akut gut atağı nedir? : Eklemde ani başlayan ve genellikle 5-10 gün süren şişme ve ağrı görülür.
  2. İnterkritik gut dönemi nedir? : Şikayetlerin olmadığı tamamen iyileşen bir dönem ve bunun ardından tekrar şiddetli alevlenme dönemine giren dönemdir.
  3. Kronik gut nedir? : Tekrar tekrar alevlenmeler den sonra, hastalık içinde tedavi edilmediği taktirde kronikleşir ve bir ya da daha fazla eklemde kalıcı ağrı, şişlik ve hareket kısıtlılığı oluşur. Romatoid artrit denilen iltihaplı eklem romatizması ile karışabilir.
  4. Tofüslü gut nedir? : Tofüs denilen ürik asit kristallerinin bir araya toplanarak cilt altında ya da çökmesi sonucu meydana gelen birikintilerin olduğu dönemdir.

Gut hastalığı her gut hastasını aynı şekilde etkilemez. Bazı gut hastaları yaşamları süresince tek bir atak geçirirler ve bu ataktan sonra başka bir sorun oluşmaz. Bazı gut hastalarında ise zamanla eklemlerde şiddetli ağrıya neden olan ve kronik ataklar görülür. Gut hastalığının kesin şifa sağlayan bir tedavisi olmamakla birlikte iyi bir tedavi ile hastalık önlenebilir.

Gut hastalığı belirtileri

Gut hastalığında sadece ürik asit yüksekliği var ise bu durumda hiç bir belirti olmayabilir. Fakat hastalık eklemde tutulum yapmış ise zaman zaman şiddetli eklem ağrıları, şişlik, sıcaklık ve morarma olur. Bazı hastalarda bu ağrılar hastanın yerlerde kıvranmasına bile neden olabilir. Geçmişte bu hastalık için bazı tefsirler yapılış ve ayak baş parmağını bir fare ısırmış gibi bir his olarak tarif edilmiştir.

Gut hastalığı ağrıları genellikle ayak baş parmağında görülebildiği gibi, dizlerde, el bileğinde, kalçada, dirseklerde de görülebilir. Bazen ve bazı hastalarda ağrı olmadan da vücudun belli bölgelerinde ürik asit kristalleri birikebilir. Bu birikim kulak dokusunda, ayak baş parmağında, el eklemlerinin üst kısmında oluşur ve bu duruma töfüslü gut denir.

Gut ataklarını stres ve ataktan önce yapılan ziyafet sofrası (kırmızı et ve alkollü içeceklerin çok tüketildiği sofra) tetikleyebilir. Bu durumda hasta sabaha karşı ağrılar ile uyanır. Ataklar sırasında hasta son derecede huzursuzdur ve hasta ayağını veya ağrıyan yerini kesip atmak istiyorum diye ağrının şiddetini ifade eder.

Gut hastalığı teşhisi

Gut hastalığı teşhisi

Gut hastalığı teşhisi

Gut hastalığı tanısı uzman bir ortopedi, fizik tedavi veya romatoloji uzmanları tarafından konulabilir. Gut hastalığı teşhisinde hastanın fizik muayene sırasında çok dikkatli öyküsünün alınması oldukça önemlidir. Muayenede hastanın beslenme alışkanlıkları konusunda bilgi alınması ve eklem muayeneleri teşhiste yardımcıdır.

Kanda ürik asit yüksekliğinin olması kesin gut hastalığı varlığı anlamına gelmez. Gut hastalığı bazen hiç bir belirti vermeden yıllarca seyredebilir iken, bazende ağrılı ataklar ile seyredebilir. Teşhiste bazen görüntüleme yöntemleri de kullanılır.

Ağrılı ataklar döneminde, ağrılı eklemlerin görüntülenmesi sonucu ürik asit kristallerinin biriktiği görülebilir. En önemli tanı yöntemlerinden biri eklem sıvısı içinden örnek alınması ve bu sıvının incelenmesi sonucu ürik asit kristallerinin görülmesidir.

Gut hastalığı tedavisi

Gut hastalığının tedavisinde hastanın kullandığı diğer tüm ilaçlar göz önünde tutulmalıdır. Çünkü bazı ilaçların düzensiz ve yüksek dozda kullanılması kanda ürik asit miktarını arttırır. Gut hastalarına ilaç kullanması konusunda ve beslenme konusunda dikkat etmeleri gerekenler anlatılır.

Gut hastalarının bol su içmesi önemlidir. Su tüketimi ürik asit birikimini önlemede ve böbreklerden idrar ile ürik asitin atılımında faydalıdır. Ürik asit fazlalığının nedenlerinden biride böbrek taşlarıdır. Böbrek taşlarının oluşmasını önlemek için su tüketimi ve hareketli bir yaşam tarzı gereklidir.

Bunların dışında ürik asit fazlalığının atılması ve ürik asit üretiminin azaltılması için ilaç tedavileri uygulanır. Ayrıca ağrılı ataklarda kullanılan kolşisin kullanımın ürik asit metabolizması ile direkt olarak ilişkisi yok sayılabilir.

Kolşisin orta çağ döneminden bu yana gut ataklarında da kullanılmaktadır. Kolşisin çiğdem otu olarak bilinen bir bitkiden elde edilmektedir ki, akut ağrılı gut krizlerini geçirmekte oldukça etkilidir. Kolşisinin bulunamadığı durumlarda kolşisin kadar etkili olmamakla birlikte, bazı romatizmal ilaçlar da kullanılabilir. Gut krizleri sırasında kesinlikle aspirin ve aspirin türevi ilaçlar kullanılmamalıdır.

Gut hastalığının tedavisinde kullanılan ilaçlar

Gut hastalığının tedavisi için kullanılan ilaçlar hastalığın evresine göre değişebilir. Ataklar sırasında (ağrıların şiddetli olduğu dönemlerde) kullanılan en iyi ilaç kolşisin ve kolşisin türevi ilaçlardır. Bu ilaçların çok fazla kullanılmasının da yan etkileri vardır.

Krizler sırasında önerilen kolşisin ilacı ilk içmede 2 tabletin birden alınmasıdır. Eğer ağrı geçmez ise yaklaşık 45 veya 60 dakika sonra 2 tablet kolşisin daha içilebilir. Tabi bu durum hastanın doktorunun önerisine göre de değişebilir. Bu ilaç yüksek dozda alınmış ise genellikle hastada ishal başlar ve bu durumdan sonra ilaç alınmamalıdır. Kolşisin ilacının bulunmadığı durumlarda bazı romatizma ilaçları doktor önerisi ve kontrolü altında iğne şeklinde hastaya kalçadan veya ağız yolu ile tablet olarak uygulanabilir.

Gut hastalığının atakları dışında kullanılan ilaçlar farklıdır. Bu ilaçlar, ürik asit miktarını vücuttan uzaklaştırmak veya ürik asit sentezini azaltmak için kullanılan ilaçlardır. Uzun süre düşük dozda aspirin kullanımı ürik asit üretimini arttırabileceği için gut hastalığını tetikleyebilir. Bu nedenle gut hastaları aspirin ve aspirin türevlerinden uzak durmalıdır.

Gut hastaları nasıl beslenmeli?

Gut hastalığından korunma

Gut hastalığından korunma

Gut hastalığı bakımından risk taşıyan insanlar (aşırı kilolu olanlar, şeker hastalığı olanlar, yoğun stres altında yaşayanlar, hareketsiz yaşam sürenler, alkol ve sigara kullananlar, aşırı deniz ürünleri tüketenler, aşırı sakatat tüketenler, aşırı kırmızı et tüketenler, aşırı baklagil tüketenler gibi) gut hastası olmaya daha yatkındırlar. Bazı hastalarda çok fazla kakao ve kahve tüketimi de gut hastalığına yakalanma riski taşır. Gut hastalarında bu sayılan gıdalar kısıtlanır.

Gut hastaları ataklar sırasında nelere dikkat etmeli?

Gut hastalarının nasıl beslenmeleri gerektiği konusunda doktorları bilgi verir. Fakat bazen gut hastaları diyetlerinden vazgeçer ve yanlış beslenmeye başlar. Bu gibi durumlarda gut hastalığı krizleri yeniden ortaya çıkar. Gut hastaları kendilerine verilen diyet konusunda hassas olmalıdır.

Gut hastaları bazı gıdaları tükettiğinde o günün akşamı ya da ertesi günü gut krizleri başlar. Örneğin deniz ürünleri, sakatatlar, baklagillerin fazla tüketilmesi, kırmızı et, alkollü içecekler gibi besinelrin tüketimi gut krizlerini tetikler. Ağrılı atak dönemlerinde hasta mutlaka dinlenmeli, ayağını yastık üzerine koyarak yukarıda tutmalı, ağrılı bölgelere buz kompresi uygulamalı, ataklar sırasında doktorun verdiği ilaçları düzenli olarak kullanmalı gibi kuralları dikkat etmelidir.

Gut hastalığının komplikasyonları

Gut hastalığı zamanında tedavi edilmediği sürece bazı önemli hastalıklara sebep olabilir. Bu hastalıklar arasında, böbrek sorunları (böbrekte taş birikmesi ve şekil değişikliğine uğraması ve hidronefroz denilen bazı tıkayıcı sorunlar gibi), eklem sorunları (eklemlerde şekil bozukluğu en ciddi romatizmal hastalıkların meydana getirdiği şekil bozukluklarından daha ciddidir). Dolayısı ile bu tür sorunlar gelişmeden hastalığın erken teşhisi ve tedavisi çok önemlidir.

Romatizmal hastalıklar ile ilgili benzer sağlık konuları

  1. Omurga romatizması neden olur
  2. Eklem ağrısı nedenleri ve tedavisi
  3. Akdeniz ateşi hastalığı nedir
  4. Behçet hastalığı nedir
  5. Buerger hastalığı nedenleri ve tedavisi
  6. Raynaud hastalığı nedenleri ve tedavisi
  7. Kolşisin nedir

2 Yorum

  1. yasin

    23 Nisan 2016 at 11:52

    mrb bi sorum olacak..rontgen mr kanda hic bi belirti yok,yalniz kkulak icinde biraz pullanma gibi bi seyler cikiyor,ayak ta ellerde yani eklemlerde agrilar var devamli,sizce gut mudur.
    tesekkurler

    • Sağlık Ocağım

      24 Nisan 2016 at 13:40

      > Gut hastalığı genellikle ayak başparmağında kızarıklık ve şişlik ile kendini belli etmeye başlar. Gut hastalığının temel nedeni vücutta ürik asit birikimidir. Ürik asit oluşturan maddelerin vücuda fazla alınması veya genetik bir bozukluk nedeni ile ürik asit'in vücuttan atılamaması sonucu gut hastalığı meydana gelir.

      > İnsülin direnci, yüksek tansiyon, gövde şişmanlığı ile meydana gelen metabolik sendrom, idrar söktürücü ilaç kullanımı ve bazı ilaçlar vücutta ürik asit oluşumunu arttırmaktadır.

      > Gut hastalığına neden olan beslenme faktörleri arasında özellikle früktoz ile tatlandırılmış gıdalar, işkembe, kelle paça ve benzeri sakatatlar, kalamar, karides, midye gibi deniz ürünleri, kırmızı etten zengin beslenme vardır.

      > Gut hastalığı teşhisi kanda bulunan ürik asit miktarının belirlenmesi ile, eklem sıvılarındaki ürik asit kristallerinin incelenmesi ile ve röntgen filmi ile hastalık teşhis edilebilir.

      >Artrit (eklem iltihabı) olabilir. Romatolojik bir hastalık olabilir. Daha derin araştırma gerekebilir.

      İyi sonuçlar almanız ve sağlık dileğiyle.

Yorum Yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Popüler Konular

Üste Git