Çocuk Gelişimi

Dikkat Eksikliği – Hiperaktivite Bozukluğu Nedir?

dikkat-eksikligi
Dikkat eksikliği - hiperaktivite bozukluğu (DEHB), okul öncesi ve okul dönemi çocuklarda kendini gösteren bir bozukluktur. Çocuğun davranışlarını kontrol etmesinde ve dikkatini vermesinde sorun vardır. Dikkat eksikliği (hiperaktivite bozukluğu) ilk kez 1845 yılında Dr. Henrich Hoffman adlı bir hekim tarafından tanımlanmıştır.

Çocuklarda hiperaktivite bozukluğu belirtileri ve tedavisi

Dikkat eksikliği – hiperaktivite bozukluğu (DEHB), okul öncesi ve okul dönemi çocuklarda kendini gösteren bir bozukluktur. Çocuğun davranışlarını kontrol etmesinde ve dikkatini vermesinde sorun vardır. Dikkat eksikliği (hiperaktivite bozukluğu) ilk kez 1845 yılında Dr. Henrich Hoffman adlı bir hekim tarafından tanımlanmıştır.

Bu çocuklar, yerinde duramayan, hayallere dalan, düşünmeden davranan, dalgın, unutkan ve benzeri davranışlar sergiler. Bu tür davranışlar genellikle çocuklarda görülen bir durum olduğu için, öyle her çocukta hiperaktivite bozukluğu var denilemez. Bu durumun tanısı deneyimli ve uzman bir psikiyatrist tarafından konulur.

Dikkat eksikliği % 4-8 oranında görülen bir durumdur. Yani 25-30 kişilik bir sınıfta en az 2 çocukta dikkat eksikliği gözlenmektedir. Hiperaktivite bozukluğu son yıllarda tanınmaya başlanmış olsa da, uzun yıllardır bilinmekte ve her yıl bu durum hakkında araştırmalar yapılmaktadır.

Dikkat eksikliği – hiperaktivite neden olur?

Dikkat eksikliği-hiperaktivite bozukluğu nedenleri arasında beynin kimyasal yapısındaki sorunların üzerinde duran araştırma sonuçları vardır. Beyinde mesajların iletimini sağlayan dopamin, serotonin, norepinefrin gibi maddeler ile ilgili araştırmalar halen devam etmektedir.

Ayrıca yakın zamanda yapılan araştırmalarda DEHB'li çocukların beyin hacimlerinin diğer çocuklara göre % 5 daha küçük olduğu ortaya koyulmuştur. Bu çocukların bazılarının beyin hacmi ergenlik döneminde diğer çocuklar ile aynı seviyeye ulaşabilmektedir.

Dikkat eksikliği-hiperaktivite bozukluğu teşhisi konulan çocukların birinci dereceden akrabalarının % 25'inde de aynı problemler görüldüğü saptanmıştır. Bu tespit sonucuna göre de, genetik faktörler önemlidir.

Bunların dışında bazı çevresel faktörler de dikkat eksikliği – hiperaktivite bozukluğunun ortaya çıkmasında etkilidir. Dikkat eksikliği-hiperaktivite bozukluğu nedenleri hamilelik dönemi ve doğum sırası ve sonrası şeklinde iki ana gruba ayrılır.

Hamilelik dönemi hiperaktivite bozukluğu nedenleri : Hamilelik döneminde sigara, alkol kullanımı, kötü beslenme, kimyasal zehirlere maruz kalma, çoğul gebelik ve ilaç kullanımı gibi faktörler DEHB'ye neden olabilmektedir.

Doğum sırası ve doğum sonrası hiperaktivite bozukluğu nedenleri : Doğum sırasında zor doğum, doğum sırasında ya da sonrasında yaşanan sağlık sorunları, erken doğum, eksik kiloda doğmak, merkezi sinir sistemi enfeksiyonları, demir eksikliği ve kimyasal zehirler (kurşun gibi) faktörler dikkat eksikliği-hiperaktivite bozukluklarına yol açabilir.

Dikkat eksikliği – hiperaktivite bozukluğu belirtileri

Hiperaktivite bozukluğu belirtileri

Hiperaktivite bozukluğu belirtileri

Belirtilere bakıldığında dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu birçok çocukta normalde de görülebilen belirtileri içerir. Fakat durumun tanısı konulurken bunların sayısı, süresi ve bu durumun çocuk üzerindeki olumsuz etkileri önemlidir. Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu belirtileri iki grupta değerlendirilir.

Hiperaktivite bozukluğu belirtileri : Yerinde duramama, oturması gerektiği halde oturamama, sessiz sakin oynamayı başaramama, yerli yersiz koşmalar ve tırmanmalar, çok fazla konuşma, bir soru sorulduğunda soru bitmeden hemen cevap verme, sürekli bir şeyler ile uğraşma, sırasını beklemede güçlük çekme, olaylara veya konuşmalara müdahale etme gibi belirtiler hiperaktivite bozukluğunda görülen belirtilerdir.

Dikkat eksikliği belirtileri : Yönergeleri başından sonuna kadar takip edememe, yaptıkları işlerde, oynadıkları oyunlarda odaklanma sorunu yaşama, evde ya da okulda yapacakları işler veya aktiviteler için gerekli malzemeleri kaybetme, aile büyükleri ya da öğretmenleri konuşurken dinlemiyormuş gibi görünme, detayları gözden kaçırma, düzensiz görünme, uzun süre zihinsel uğraş gerektiren işleri yapmakta zorlanma ve bu işlerden kaçınma, unutkanlık, ilgisinin sürekli başka taraflara kayması gibi belirtiler de dikkat eksikliği belirtileridir.

Dikkat eksikliği – hiperaktivite bozukluğu teşhisi

Dikkat yetersizliği ve hiperaktivite bozukluğunu tespit etmek için duyulardan başlamak gerekir. Çocuğun duyularını yeterince kullanıp kullanmadığını anlamak önemlidir. Çocukta eksik olan algılar alanında mı, beyindeki yorum alanında mı, çocuğun içgüdüsel yönlendirmesi alanında mı, motor fonksiyon alanında mı diye birtakım nörolojik ve nöro-psikiyatrik testler uygulayarak bu durumun saptanması gerekir.

Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu testleri denildiğinde sadece testlerin sonucu değil, değerlendirmeyi yapan çok iyi bir nöro-psikiyatri uzmanı olması da önemlidir.

Dikkat eksikliği – hiperaktivite bozukluğu tedavi edilir mi?

Hiperaktivite bozukluğu tedavisi

Hiperaktivite bozukluğu tedavisi

Dikkat yetersizliği ve hiperaktivite sorunu olan çocukların büyük bir çoğunluğu düzgün hayatlara sahip yetişkinler olabilirler. Fakat bu çocukların bir grubu yaşamları süresince dikkat yetersizliğinin ve hiperaktivitenin sıkıntılarını yaşayabilirler.

Bu grup çocuklar ileri ki yaşlarında girdikleri işlerde, seçtikleri eşte mutlaka problemler yaşarlar. Bunu en aza indirmek adına, genetik olanların genlerini değiştirmek mümkün olmadığı için hiç yoktan adapta etmek adına tedaviler uygulanabilir.

Eğer çocuğun dikkati toplamasındaki moleküllerde bir eksiklik var ise bir ilaç tedavisi gerekebilir. Lakin davranışların kontrollerinde bir problem var ise davranış terapilerinden fayda sağlanabilir. Bu teşhis konduktan sonra çocuk, yetişkinlikte normale bile dönse akademik başarı için bu bireyin tedavisi ve takibi devam ettirilebilir.

Hiperaktivite bozukluğu olan çocuğa nasıl davranmalı?

Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu öğüt vermek ile düzelmez. Yani şunu yap, bunu yap, bak beni dinle çocuğum deme ile düzelmez. Aile bu konuda bilinçli olmalı ve davranışları öğrenmelidir.

Davranışlar nasıl kontrol edilir ve karşısındaki kişinin davranışları nasıl yönlendirilir ki, bu terapinin en önemli kısmını oluşturur. İkincisi ise sabır, bu çocuklara ne kadar anlayış gösterilir ise çocuk o kadar rahat eder ve kendini toparlar.

Hiperaktivite bozukluğu olan çocuklarda kurallar en aza indirilmeli ve o indirilen kuralların da takip etmesi önemlidir. Konmuş kuralların peşinde takip etmek ve her defasında ödül verilecek ise ödül, ceza verilecek ise cezayı uygulamakta tereddüt etmemek gereklidir.

Dikkat eksikliği – hiperaktivite olan çocuğa özel eğitim gerekir mi?

Dikkat eksikliği ve hiperaktivite ile ilgili öğretmen ne kadar bilgi edinse de, diğer çocukların arasında yerinde duramayan, sırasında oturamayan, kalemler ve benzeri bir şeyler ile oynayan, başka alanlara bakan bir çocuk ile bir öğretmenin ilgilenmesi yetersizdir.

Bu gibi durumlarda sorunlu olan çocuğun velileri, diğer çocukların velileri ve öğretmen üçgeni her zaman karşı karşıya gelirler. Bu durum ciddi bir sıkıntı oluşturur ve bu çocuğun bu sınıftan çıkartılması için diğer veliler elinden geleni yaparlar.

Hiperktivite bozukluğu olan çocuklarda özel eğitim, özel terapi ve özel yaklaşım şarttır. Bu durmda eksik alan belirlenmeli ve ekstra bir şeyler yapılmalıdır. Bu çocukları dikkat yetersizliği için özel eğitim veren bir okulda okutmak daha mantıklı olabilir.

Dikkat eksikliği yetişkinlerde görülür mü?

Dikkat, etrafa ve yaptığı işlere en yoğun olduğu gençlik dönemlerinde daha yoğun olur. Motor sistemindeki yavaşlamalar, beynin yorulması nedeni ile yaş ilerledikçe dikkat yetersizliği normal olarak görülen bir durumdur. Fakat ileri yaşlarda hiperaktivite değil, daha çok hipoaktivite sorunu görülebilir.

İleri yaşlarda beynin giderek yorulduğu bir gerçektir. Beyni yormamak için beynin en iyi dinlendiği alan olan uykuya, düzgün ve hareketli bir yaşam biçimine ve dengeli beslenmeye ihtiyaç vardır. Damarlarda sorun yaratan sigara ve alkol gibi maddelerden uzak durmak yine beyin sağlığı açısından önemlidir.

Yani düzgün beslenme, spor veya egzersiz, zararlı maddelerden uzak durma, düzenli uyuma, sürekli beyni dinç tutan bir şeyler ile uğraşma gibi yöntemler sayesinde beyindeki dikkat merkezini dinç tutmaya çalışmak gereklidir.

Psikolojik hastalıklar ile ilgili benzer sağlık konuları

  1. Depresyon nedir
  2. Çocuklarda kardeş kıskançlığı neden olur
  3. Otizm hastalığı nedir
  4. Çocuklar internet ve televizyondan nasıl etkilenir

Yorum Yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Popüler Konular

Üste Git