Çocuk Gelişimi

Çocuklarda Disleksi – Öğrenme Güçlüğü Neden Olur?

Çocuklarda öğrenme güçlüğü neden olur
Öğrenme güçlükleri çocuk okula başlayana kadar kolay ortaya çıkmaz ve yaşam boyu sürebilir.

Çocuklarda disleksi nedenleri, belirtileri ve tedavisi

Disleksi (öğrenme güçlüğü), kısaca okuma, yazma, dil kullanımı, matematik öğrenmede güçlük olarak tanımlanabilir. Çocuk normal ya da normalin üzerinde zekâya sahip olmasına ve eğitim olanaklarının yeterli olmasına rağmen öğrenmede zorluk çeker. Bu güçlükler genellikle ortalama veya ortalamanın üzerinde zekası olan çocuklarda görülebilmektedir

Öğrenme ve algılama sorunu, çocuğun doğumu ile başlar. Öğrenme güçlüğü eğitim süreci içinde edinilmez. Öğrenme güçlüğü yaşam boyu süren bir bozukluktur. Öğrenme güçlüğü beyindeki bazı farklılıklar nedeni ile öğrenme süreçlerinden bir ya da birkaçında aksama olması ile ortaya çıkar.

Disleksi erkek çocuklarda daha sık görülür ve bu durum psikoeğitsel yaklaşımlar ile desteklenmelidir. Psikoeğitsel programlar sayesinde çocuk, okumayı daha kolay öğrenir ve harf karıştırma, okuma hızının artması problemlerde faydalı olur.

Disleksi (öğrenme güçlüğü) nedenleri

Öğrenme güçlüğünün nedeni tam olarak bilinmemektedir fakat bazı olası nedenler öne sürülmektedir. Bu nedenler genetik etmenler, beyin hasarı, nörolojik fonksiyon bozuklukları gibi nedenlerdir.

  1. Disleksinin (öğrenme güçlüğünün) genetik nedenleri : Bazı araştırmalara göre öğrenme bozukluğu olan çocukların % 25-60'ında sorunun genetik olduğu saptanmıştır. Özel öğrenme güçlüğü olan çocukların % 5-12'sinin anne veya babasında öğrenme zorluğu olduğu bilinmektedir. Ayrıca ikizler ve kardeşler arasında öğrenme güçlüğü daha yaygındır.
  2. Disleksinin (öğrenme güçlüğünün) beyinsel nedenleri : Hafif düzeyde beyin hasarının öğrenme bozukluğuna, gelişimsel sapmaya, hiperaktivite bozukluğuna neden olabileceği bilinmektedir. Beyin ile ilgili öğrenme güçlüğü, çocuğun beyni tarafından bilginin ele alınış şeklinden kaynaklandığı düşünülmektedir.
  3. Disleksinin (öğrenme güçlüğünün) nörolojik nedenleri : Nörolojik fonksiyonlarda bozukluklar disleksiye neden olabilmektedir. Beynin giriş, çıkış, bellek ve işlem fonksiyonlarındaki bozukluklar öğrenme güçlüğüne sebep olabilir. Örneğin işitme kaybı, görme kusurları, mental retardasyon, gelişme geriliği gibi duyusal ve fiziksel problemlerden de kaynaklanabilir.
  4. Öğrenme güçlüğünün diğer nedenleri : Prematüre doğum veya düşük doğum tartısı, kafa yaralanmaları, doğum öncesi veya sonrasında bebeğin strese maruz kalması (annenin hamilelik sırasında depresyon, ilaç ve alkol kullanımı, beyin enfeksiyonu gibi hastalıklar geçirmesi) veya kanser tedavisi gibi bazı risk faktörleri çocukta öğrenme güçlüğüne yol açabilir.

Öğrenme güçlüğü (disleksi) tipleri

Öğrenme güçlüğü çocuğun konuşma, okuma, yazma, matematik işlemleri yapma, zamanı ve yeri ayırt etme, hatırlama, duyulardan gelen verileri değerlendirme veya dikkat etme gibi becerilerini etkileyebilir.

  1. Dileksili çocuklarda okuma problemleri : Okuma güçlüğü olan çocuklar harfleri, rakamları, cümleleri veya paragrafları okumada güçlük çekerler. Böyle güçlüğü olan bir çocuk harflerin yerini değiştirebilir veya yanlış okuyabilir; örneğin "d" ile "b"yi karıştırabilir, "kas" ı "sak" diye okuyabilir veya "6" yerine "9" diyebilir. Bu güçlük, görme probleminden değil beynin görsel bilgiyi değerlendirmesinden kaynaklanmaktadır.
  2. Disleksili çocuklarda yazma problemleri : Disgrafı adı da verilen yazma güçlüğü olan çocuklar harfleri doğru olarak yazmakta ve yazı için ayrılan boşluğu doğru şekilde kullanmakta güçlük çekerler. Ödevleri veya defterleri kargacık burgacık yazı ile dolu olabilir, yazıları okunaksızdır ve yazılı testleri bitirmede sorun yaşarlar. Yazılı ödevleri zamanında teslim etmeleri zordur; çünkü okunaklı bir şekilde yazmak için çok çaba harcarlar. Bu çocukların tahtadaki yazıyı defterlerine kopyalamaları da uzun zaman alabilir.
  3. Disleksili çocuklarda dil problemleri : Dil problemi olan çocuklar kelime ve cümleleri anlamakta ve konuşmakta güçlük çekerler. Sık sık anne babalarına veya öğretmenlerine yönergeleri veya diğer bilgileri tekrarlatırlar. Dille kendilerini ifade etmeleri yetersizdir; örneğin bir fikir için yanlış kelimeyi kullanabilirler veya cümle içinde kelimelerin yerini karıştırabilirler. Bir hikaye anlatırken olayların sırasını karıştırabilirler.
  4. Disleksili çocuklarda matematik problemleri : Diskalkuli adı da verilen matematik öğrenme güçlüğü olan çocuklar matematik ile ilgili temel kavramları anlamakta güçlük çekerler ve yaşıtlarına kıyasla hesap yapmada ya da problem çözmede daha fazla zorlanırlar. Bu çocuklar tarih veya edebiyat gibi diğer alanlarda yetenekli olabilirler.
  5. Dislekisli çocuklarda yer ve zaman ile ilgili problemler : Bazı çocuklar zaman ve yön kavramlarını öğrenmede güçlük çekerler. Örneğin, yarın yerine bugün veya gelecek haftayı kullanabilirler. Ya da yön kavramı ile ilgili zorlukları vardır ve ne tarafa gideceklerini bilemeyip sık sık kaybolabilirler.
  6. Disleksili çocuklarda bellek problemleri : Bellek problemi olan çocuklar sınıfta verilen ödevleri, haftanın günlerini, çarpım tablolarını, hatta kendi adres ve telefon numaralarını hatırlamakta güçlük çekerler. Bir hikaye anlatırken nerede kaldıklarını unutabilirler.
  7. Disleksili çocuklarda duyu problemleri : Duyu entegrasyon bozukluğu olarak bilinen duyu problemleri olan çocuklar duyusal verileri anlamakta zorluk çekerler. Örneğin, bir oyunun kurallarını veya zar üzerindeki işaretlerin ne anlama geldiğini öğrenemeyebilirler. Bu çocuklardan bazıları ortama karşı aşrı duyarlıdırlar ve sosyalleşme yetileri sınırlıdır.
  8. Disleksili çocuklarda dikkat problemleri : Dikkat bozukluğu olan çocuklar dikkatlerini yoğunlaştırmakta güçlük çekerler. Dürtüsel davranabilirler ve kolayca dikkatleri dağılabilir. Bu tür çocuklar okul ödevlerini veya ev işlerini tamamlayamazlar. Yönergelere veya ayrıntılara dikkat etmeyebilirler ve okulda dikkatsizlik ile ilgili yanlışlar yapabilirler.
Öğrenme güçlüğü nedir

Öğrenme güçlüğü nedir

Disleksi (öğrenme güçlüğü) belirtileri

  1. Disleksiyi (öğrenme güçüğünü) özetleyecek olursak; okumanın zor öğrenilmesi, hızlı okuyamama, doğru okuyamama, okuduğunu anlayamama ve okuduğunu anlatamama gibi belirtiler olarak tarif edilebilir.
  2. Bu çocuklar, okumayı öğrendiğinde bile harflerin yerlerini karıştırırlar ve harfleri ve heceleri ters bir şekilde okurlar.
  3. Uzun kelimeleri okuyamazlar ve yavaş okurlar.
  4. Öğrenme güçlüğü (disleksi) çocuğun hem akademik başarısını düşürür hem de ileri ki yaşamında sosyal uyumunu ve okuma gerektiren görevlerdeki başarısını azaltır.

Disleksinin mutlaka uygun yöntemler ile tedavi edilmesi gerekir.

Disleksinin küçük çocuklarda görülen belirtileri

Farklı çocuklarda öğrenme becerileri değişik hızlarda gelişir, fakat eğer sizin çocuğunuzda aşağıda sıralanan belirtilerden herhangi biri var ise bu durum öğrenme güçlüğü ile ilgili erken işaretler olabilir.

  • Çocuğunuz iki buçuk yaşında cümle kurarak konuşmuyor ise
  • 3 yaşındaki çocuğun söylediklerinin yarısından fazlası anlaşılmıyor ise
  • 5 yaşındaki çocuk şekilleri ve boyutları ayırt edemiyor ise
  • 5 yaşındaki çocuk ayakkabılarını bağlayamıyor ise, zıplayamıyor ise, düğmesini ilikleyip açamıyor ise veya kağıt kesemiyor ise
  • 3 ile 5 yaşları arasındaki çocuk ebeveynleri veya öğretmenleri hikaye anlatırken rahat oturmuyor ise
  • 5-6 yaşlarındaki çocuk harflerin ismini, sayıları ve renkleri öğrenemiyor veya şarkı ve öykülerdeki ses uyumunu kavrayamıyor ise
  • 5-6 yaşlarındaki çocuğunuz farklı hayvan türleri gibi belirli bir gruba ait nesneleri hızlı hızlı sayamıyor ise bu belirtiler öğrenme güçlüğünün (disleksinin) erken dönem belirtileri olabilir.

Çocukta disleksi (öğrenme güçlüğü) teşhisi

Çocuğun zihinsel becerileri ile okul başarısı arasında bir uyumsuzluk var ise öğrenme güçlüğünden şüphe edilir. Çocuk, normal ve parlak zekâya sahip olduğu halde derslerini öğrenmekte, ödevlerini yapmakta sıkıntı çeker.

Çocuktaki bu durum ile ilgili uyarıcı belirtileri ebeveynlerinde anlayabileceği gibi, çocuğun doktoru veya öğretmenleri de öğrenme güçlüğüne ait bazı belirtileri saptayabilirler.

Çocuk doktoru çocuğun fiziksel problemler açısından ayrıntılı olarak muayenesini yaptıktan sonra aileyi konuşma, dil, göz ve işitme uzmanı, ruh sağlığı uzmanı veya nörolog gibi bir uzmana yönlendirerek çocuğun fiziksel ve ruhsal durumunun detaylı olarak değerlendirilmesini isteyecektir.

Bazı testler ile çocuğun hangi alanda öğrenme güçlüğü çektiği tespit edilir.

Bu testlerde zekâ ve dikkat testleri uygulanır. Aynı zamanda okulun ve ailenin verdiği bilgilerde, doktorun yapacağı değerlendirmede önemlidir. Çocuğun güçlü ve zayıf yönleri test edilir. Öğrenme güçlüğü her çocukta bir veya iki alanda ortaya çıkabilir.

Çocuk diğer alanlardaki derslerinde iyi olduğu halde tıkandığı belli dersler var ise, eğitim olanakları iyi ise, çocuğun zekâsı normal ise ve zihinsel becerisi normal olduğu halde belli başlı bazı alanlarda başarısızlık yaşıyor ise öğrenme güçlüğü (disleksi) göz önünde bulundurulmalıdır.

Çocuklarda öğrenme güçlüğ teşhisi

Çocuklarda öğrenme güçlüğ teşhisi

Disleksi (öğrenme güçlüğü) tedavi edilir mi?

Öğrenme güçlükleri çocuk okula başlayana kadar kolay ortaya çıkmaz ve yaşam boyu sürebilir. Öğrenme güçlüğünde erken teşhis ve tedavi önemlidir. Öğrenme güçlüğü olan çocuğun ailesinin bu süreci kabullenmesi tedavinin başarısı için çok önemlidir.

  1. Öğrenme güçlüğünün tedavisinde ilk olarak psikoeğitsel yaklaşımlar uygulanır.
  2. Çocuğa belli zekâ ve psikolojik testleri uygulandıktan sonra, çocuğun hangi alanda öğrenme zorluğu çektiği tespit edilir ve güçlü tarafları ve zayıf tarafları belirlenir.
  3. Çocuğun güçlü yönlerini, zayıf yönlerinin telafisinde nasıl kullanabileceğine dair bazı düşünme ve öğrenme yolları hem çocuğa hem de aileye öğretilir. Bu durumda öğrenmeyi öğretmek ön plandadır.
  4. Öğrenme güçlüğü, farklı bir öğrenme biçimi olarak da tarif edilebilir.
  5. Öğrenme zorluğu olan çocuklar bilindik yöntemler ile öğrenmede güçlük çekebildikleri gibi, farklı öğretme yöntemleri ile daha iyi öğrenebilirler.
  6. Bu çocukların zayıf olan becerilerini çeşitli egzersizler ile desteklemek faydalı olur.
  7. Örneğin yazılı anlatım bozukluğu olan bir çocukta şekil ve zemin ilişkisini kavrayabileceği formları analiz etmesini, kopya etmesini sağlayan egzersizler oldukça fayda sağlamaktadır.
  8. Psikoeğitsel tedavide çocuğun zayıf yönlerini destekleyen egzersizler vardır ve bu egzersizler sayesinde çocuğun okul başarısı artar.
  9. Öğrenme güçlüğünü tamamen ortadan kaldırmak mümkün değildir fakat çocukluk döneminde psikoeğitsel destek alan çocukların akademik başarıları daha yüksek olur ve bu çocuklar yetişkinlik dönemindeki iş, sosyal ve özel yaşamındaki sorunlardan daha az etkilenirler.

Çocuk gelişimi ile ilgili benzer sağlık yazıları

  1. Tourette sendromu nedir
  2. Dikkat eksikliği neden olur
  3. Çocuklarda tuvalet eğitimi nasıl verilir
  4. Çocuk yetiştirme ve eğitimi nasıl olmalı
  5. Down sendromu nedenleri, belirtileri ve tedavisi
  6. Çocuklarda gelişme gecikmesi nedenleri ve tedavisi
  7. Çocuklarda konuşma gecikmesi neden olur

Yorum Yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Popüler Konular

Üste Git