Böbrek Hastalıkları Ve Tedavileri

Akut Böbrek Yetmezliği Nedir? Akut Böbrek Yetmezliği Tedavisi

Akut böbrek yetmezliği nedir
Akut böbrek yetmezliği (ABY), Böbreklerin aniden işlevini kaybetmesine akut böbrek yetmezliği denir.

Akut böbrek yetmezliği nedenleri, belirtileri ve tedavisi

Akut böbrek yetmezliği (ABY), Böbreklerin aniden işlevini kaybetmesine akut böbrek yetmezliği denir. Akut böbrek yetmezliği, glomerüler filtrasyon hızında gelişen azalma ve bunun sonucu olarak kan üre azotu, kreatinin ve diğer üremik toksinlerin vücutta birikimini tanımlayan bir durumdur. Glomerüler filtrason hızında (GFR) düşüşün aylar veya yıllar içerisinde gelişen kronik böbrek yetmezliğinin aksine, akut böbrek yetmezliğindeki GFR düşüşü daha hızlı günler veya hatalar içerisinde gelişir. Glomerüler azalma önceden herhangi bir renal hasarı olmayan kişilerde oluşabileceği gibi, önceden kronik bir renal bozukluğu olan kişilerde de akut ekzazarbasyon şeklinde meydana gelebilir.

Akut böbrek yetmezliğinde idrarın miktarı değişkenlik gösterir. Genellikle oligüri (günde 400 ml'den daha az idrar) ve anüri (günde 100 ml'den daha az idrar) ile birlikte seyreder. Fakat nadiren de olsa idrar miktarında azalma (nonoligürik akut böbrek yetmezliği) görülemeyebilir. Böyle bir durumda akut kortikal nekroz varlığı araştırılmalıdır. Akut böbrek yetmezliği nadiren toplumsal kökenli bir hastalık olup, genellikle hastanede yatmakta olan hastalarda gelişir.

Akut böbrek yetmezliği başka hastalıklar ile karışabilmekte ve bu durumun yaklaşık % 0.05'inde diyaliz gerekliliği oluşabilmektedir. Ciddi hastalığı olan kişilerde, hastaneye yatış sırasında bu oran daha yüksek olup, % 20'lere ulaşabilmektedir. Son 40-50 yılı aşkın süredir akut böbrek yetmezliği gelişen hastaların sağ kalım oranlarında belli bir azalma olmamıştır. Bunun en önemli nedeni akut böbrek yetmezliğinin yaşlı hastalarda daha sık görülmesidir. Akut böbrek yetmezliğinin şiddetine bağlı olarak, ölüm oranı % 7'den % 80'lere kadar çıkabilir.

Akut böbrek yetmezliğine neden olan faktörler

Akut böbrek yetmezliği birçok nedene bağlı gelişebilir. Bu nedenler arasında tromboz, emboli ve disseksiyon gibi büyük arter hastalıkları, vaskülit, malign hipertansiyon, hemolitik üremik sendrom, trombositopenik trombotik purpura, yaygın damar içi pıhtılaşma ve skleroderma gibi daha küçük renal arterleri ilgilendiren hastalıklar akut böbrek yetmezliği tablosuna neden olabilirler. Böbrek kistleri, diyabetik nefropati, kronik glomerülonefrit, hipertansiyon, nefroskleroz, ürolojik taş Akdeniz ateşi hastalığı, idrar yolları enfeksiyonları, böbrek iltihabı (pyelonefrit), böbrek taşlarıve nedeni belli olmayan akut böbrek yetmezlikleri görülebilir.

Ayrıca böbrek yetmezliğine uzun süre susuz kalmak, uzun süren ishaller, uzun süren kusmalar, ani ve çok kan kaybı, uzun süre göçük altında kalmak, vücudunun büyük kısmı yanan kişilerde sıvı kaybına bağlı gelişen böbrek yetmezliği, kalp yetmezliği, kan basıncında uzun süren düşüklük, çocukluk döneminde sık tekrarlayan boğaz enfeksiyonları, idrar yollarında meydana gelen tıkanıklıklar, prostat büyümesi nedeni ile uzun süre idrar yapamama gibi birçok neden akut böbrek yetmezliğine neden olabilir. Akut böbrek yetmezliğine neden olan durumların en kısa zamanda teşhisinin konulması ve tedavisinin yapılması gereklidir.

Akut böbrek yetmezliği belirtileri

Akut böbrek yetmezliği belirtilerinde öncelikle idrarda azalma görülür. Bacaklarda, ayaklarda, dizlerde sıvı birikimine bağlı ödem (şişlik), yorgunluk, halsizlik, iştah kaybı, mide bulantısı ve kusma, göğüs ağrısı, nefes darlığı, ruhsal veya akli değişiklikler ve koma gibi belirtiler ile kendini gösterebilir.

Akut böbrek yetmezliği teşhisi

Akut böbrek yetmezliği teşhisinde öncelikle hastanın fizik muayenesi yapılır ve muayenede hastanın öyküsü alınır. Hastaya şikayetleri ne zaman başladı, daha önceki renal fonksiyonlar nasıldı, böbrek yetmezliğine eşlik eden diğer hastalıkların varlığı, hastanede yatan hastalarda hipotansiyon epizodları, nefrotoksik ajan kullanımı, sepsis, diğer hastalıkların belirtileri gibi hastanın anlatacakları teşhiste önemlidir.

15 günlük bir bebekte kusma ve ishal varlığı ile birlikte akut böbrek yetmezliği var ise nedeni genellikle sıvı kaybına bağlı prerenal akut böbrek yetmezliğidir.

Geçirilmiş bir üst solunum yolu enfeksiyonuna takiben mikroskopide idrarda kan görülmesi, hipertansiyonu ve akut böbrek yetmezliği olan 8 yaş civarı bir erkek çocukta olası akut böbrek yetmezliği nedeni akut poststreptokoksik glomerulonefrit'tir.

Uzun süren inatçı hipotansiyonu olan ve nefrotoksik ilaç kullanımı öyküsü olan ve yoğun bakımda yatan bir erişkinde olası akut böbrek yetmezliği nedeni akut tübüler nekroz'dur.

Prenat ultrasonografik görüntülemede bileteral hidronefrozu olup, elle muayenede mesanesinde hassaslık olan yeni doğan erkek bebekte olası akut böbrek yetmezliği nedeni posterior üretral valv'dır.

Hastanın fizik muayenesinde sıvı kaybı değerlendirilmeli ve sistemik hastalık bulguları aranmalıdır. Fizik muayenede dikkat edilmesi gereken noktalar; azalmış sıvı oranı, hastada görülen hızlı kalp atımı, kuru müköz membranlar, zayıf periferik perfüzyon gibi bulgular, prerenal akut böbrek yetmezliği bulguları olabilir.

Akut böbrek yetmezliği tanısında hastada görülen bulgular ve belirtiler dışında idrar tahlili, kan tahlili, batın ultrasonorafi tetkiki, batın bilgisayarlı tomografi tetkiki, manyetik rezonans görüntüleme yöntemi gibi diğer tetkiklerde görülen bulgular değerlendirilir ve tanı konulur.

Akut böbrek yetmezliği tedavisi

Akut böbrek yetmezliği tedavisinde temel prensipler, altta yatan nedeni bulup düzeltmek, hayatı tehdit eden komplikasyonları önlemek, hastanın sıvı ve elektrolit dengesini korumak, hastanın yeterli beslenebilmesini sağlamak, diyaliz tedavisine hastanın düzelme sürecine kadar gerek duyulabilir. Akut böbrek yetmezliği hastane koşullarında tedavi edilir. Hastanın hastanede, ne kadar süre kalacağı yetmezliğe yol açan nedene göre ve hastanın durumuna göre değişir. Akut böbrek yetmezliği tedavisi yapıldıktan sonra birkaç hafta ya da birkaç ay içerisinde düzelebilir veya kronik böbrek yetmezliğine dönüşebilir.

Akut böbrek yetmezliği sıvı ve kan kaybından dolayı gerçekleşmiş ise serum yolu ile sıvı ve kan verilir. Bacaklarda şişlik (ödem) var ise sıvı verilmesinin dengede tutulması gerekir ve idrar söktürücü ilaçlar kullanılır. Kandaki kalsiyum ve potasyum dengesinin sağlanması için gerekli tedavi verilir. Eğer böbrekler fazla potasyumu kandan atamaz ise potasyum yüksekliği kalbin durmasına neden olabilir. Kandaki atık maddeleri vücuttan uzaklaştırmak için hastaya geçici diyaliz tedavisi uygulanır.

Akut böbrek yetmezliği tedavi sürecinde yaşam tarzı değişikliği de yapılması gerekebilir. Düşük potasyumlu besinler tüketilmesi ve tuz tüketiminin en aza indirilmesi, bol su içilmesi ve hasta kendini toparladıktan sonra yeterli sürede yürüyüş ve hafif egzersizler yapması önerilir. Akut böbrek yetmezliği tedavi edilmez ise kalıcı böbrek hasarına, kronik böbrek yetmezliğine, kas güçsüzlüğüne, sıvı toplanmasına, kalbin bozulmasına, solunum sisteminde bozulmaya, ömür boyu diyaliz ile yaşamaya ve ölüme kadar gidebilen bir sonuca neden olabilir. Bu nedenle burada belirtilen, belirtiler olur ise mutlaka bir üroloji uzmanına ya da acil polikliniğine baş vurmak çok ama çok önemlidir.

Böbrek hastalıkları ile ilgili benzer sağlık konuları

  1. İdrardan kan gelmesinin nedeni nedir
  2. Böbrek taşı neden olur
  3. Böbrek kistleri nedenleri ve belirtileri
  4. Böbrek ağrısı neden olur
  5. Böbrek iltihabı neden olur

Yorum Yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Popüler Konular

Üste Git